Weet je wat je eigenlijk eens zou moeten doen? Een keertje grasduinen door het hele oeuvre van de Duitse producer Stefan Kozalla, alias DJ Koze. Dat is een vrolijke ode aan de creativiteit, met als middelpuntvliedende kracht immer techno, trance en ambient. Noem het maar ‘verwondering op de dansvloer’. Je hoort vette en snijdende beats (check vooral eens het nummer met de toepasselijke titel Wespennest), met daaroverheen allerlei dissonante lagen, vervreemdende samples, gastvocalisten variërend van Hildegard Knef tot Sophia Kennedy en samenwerkingsverbanden met bijvoorbeeld Caribou of Apparat. En dan is hij ook nog eens het meesterbrein achter het maffe album Hit Parade van Róisín Murphy uit 2023. Psychedelica die de psilocybine-toets ruimschoots doorstaat: DJ Koze’s vibe is vergelijkbaar met die van The Orb, maar zijn toon is lichter en met meer humor. Camp en kitsch staan vaak centraal.
Stefan Kozalla is ruim 53 jaar geleden geboren in de Noord-Duitse bier- en havenstad Flensburg (erotisch postorderbedrijf Beate Uhse komt daar ook vandaan, wetenjullievastnogwel boomers). Hij belandde begin jaren negentig in Hamburg en ontpopte zich als enfant terrible van de legendarische Golden Pudel Club. De afgelopen jaren heeft DJ Koze een paar albums uitgebracht die tegen mijn top zoveel aan schuurden, maar het telkens net niet haalden. De bovenstaande elementen waren nog iets teveel los zand. Maar in 2025 kwam hij met Music Can Hear Us op de proppen en daarop klinkt het concept Koze helemaal uitgekristalliseerd. En net even rijker qua invloeden en fragmenten. Mocht je op basis van de vorige platen nog geen zin hebben in een nieuwe Koze, dan zijn er altijd nog de ronkende teksten in het persbericht die je lekker maken. “Krachtiger drugs dan Music Can Hear Us vind je dezer dagen niet op de legale markt.” En vooral: “DJ Koze sleutelt al jaren aan een doorbraak in de toeristische sector: reizen zonder te bewegen. Hij was daar nooit dichterbij dan nu.” Tijdreizen valt daar ook onder…
Zo begint het album met flarden van de Perzische dichter-filosoof Jalal ad-Din Rumi uit de 13e eeuw: “Ergens buiten de discussie over welke ideeën goed en welke fout zijn, bevindt zich een braakliggend terrein: we zien elkaar daar.” Daarmee is de toon gezet. Meteen denderen we door met jaren negentig-icoon Damon Albarn in een zomerse, licht drum ’n bass-achtige amapiano setting. Heerlijk. Vooral omdat de Blur- en Gorillaz-zanger – ditmaal gedrenkt in autotune – zich moet beheersen om niet in gegiechel uit te barsten om het kitscherige Spaanse gitaargetokkel om hem heen. Daarna keren we terug naar ons buurland met een stukje ‘DDR-folk’ in Der Fall (met Sophia Kennedy) en het hilarische Wie Schön Du Bist waarin DJ Koze wordt bijgestaan door niemand minder dan The Düsseldorf Düsterboys – geil gezongen alsof je een Duitse softporno uit de jaren zeventig hebt aanstaan. Fun fact: het nummer wordt gedragen door een sample uit Bleib Doch (1978) van singer-songwriter Holger Biege, die van Oost-Berlijn vluchtte naar Hamburg.
De Oostenrijkse gothic zangeres Soap&Skin staat centraal in het mysterieuze dubbelnummer A DóndeVas?/Vamos A La Playa. “Wir gehen an den Strand”, lispelt de zangers zachtjes, vervolgens duiken we in een minimalistisch The Orb-achtig dub-universum, om te eindigen in een gestripte en wel heel donkere uitvoering van de nucleaire Righiera-klassieker uit 1983. Indrukwekkend!
Vervolgens mag Sophia Kennedy nog een keertje terugkomen in de frivole track Die Gondel. Omdat je daarna misschien een beetje klaar bent met al die licht psychedelische zomersfeertjes, komt DJ Koze met drie bangers aanzetten (achtereenvolgens electro/breakbeat in Brushcutter, techno/trance in Buschtaxi en het stuwend swingende Aruna). De laatste loot aan dit adembenemende album is Umaoi, opgetrokken uit het gekweel van wat Japanse doowop-dames, waardoor je glimlachend en hoofdschuddend de rit uitzit. Nee, daarmee doe ik ze tekort. DJ Koze werkt hier samen met het collectief Marewrew, dat de uitstervende Ainu taal van inheemse groepen in Noord-Japan in leven wil houden.
Misschien is het slotnummer wel exemplarisch voor Music Can Hear Us. DJ Koze opereert continu op het snijvlak van ironie, vette lol en serieuze thematiek. Juist dat maakt zijn muziek zo intrigerend. Met dit beeldende en caleidoscopische album slaat de man uit Hamburg de spijker op zijn kop.
Alle beste albums van 2025:
- FKA twigs – EUSEXUA
- billy woods – GOLLIWOG
- clipping. – Dead Channel Sky
- Zea, Drumband Hallelujah Makkum – In Lichem Fol Beloften
- Lily Allen – West End Girl
- DJ Koze – Music Can Hear Us
- John Glacier – Like A Ribbon
- Amaarae – BLACK STAR
- Katarina Gryvul – SPOMYN
- Lucrecia Dalt – A Danger to Ourselves
- Heartworms – Glutton For Punishment
- Abel Ghekiere – In De Verte, Dit Uitzicht
- Saya Gray – SAYA
- DjRum – Under Tangled Silence
- Nazar – Demilitarize
- Loscil – Lake Fire
- Oneothrix Point Never – Tranquilizer
- Oklou – choke enough
- Carminho – Eu Vou Morrer De Amor Ou Resistir
- Mavis Staples – Sad And Beautiful World
- Carrier – Rhythm Immortal
- Lyra Pramuk – Hymnal
- Dijon – Baby
- Ethel Cain – Perverts/Willoughby Tucker, I’ll Always Love You
- Rosalía – LUX