Mavis Staples – Sad And Beautiful World

Geplaatst op door

“I dealed in loss, daddy, I am the last, daddy, last of us”

…

Wie deze regels voorbij hoort komen in het nummer Human Mind en het dan nog droog houdt, die heeft een hart van steen. Zelf was ze in tranen tijdens de eerste opname. Dat is niet zo gek. De 86-jarige Mavis Staples is letterlijk de laatste der Mohikanen. Ze is de enige van de Staple Singers die nog leeft. En ze is de overgeblevene in het rijtje grande dames van de soul: Aretha Franklin, Ella Fitzgerald, Nina Simone. Zo ongeveer de hele Amerikaanse muziekgeschiedenis rust op haar schouders, maar ook de maatschappelijk historische. Het levert een even doorleefde als gloedvolle soulplaat op. Een baken van hoop in deze donkere tijden.

In haar meer dan zeven decennia overspannende carrière doet Mavis Staples wat Aretha Franklin ook zo goed kon: ze trekt bestaande songs helemaal naar zich toe, alsof er nooit een andere versie had kunnen bestaan. In de herfst – nee, de winter – van haar leven doet ze dat beter dan ooit. Zeker als ze op haar veertiende soloalbum hulp krijgt van een producer als Brad Cook (van onder andere Waxahatchee en Bon Iver) en een trits aan uitmuntende songschrijvers en muzikanten. Je kan daar misschien Johnny Cash/Rick Rubin-achtige vibes bij krijgen (de opleving van American Recordings in het zicht van de dood), maar dat is te clichématig. Mavis Staples heeft nooit neergang gekend, dus van een opleving is geen sprake. Ze is relevant als altijd.

Wat is er allemaal zo goed en ontroerend aan Sad And Beautiful World? Laten we beginnen met de stem van Mavis Staples. De 86-jarige klinkt nog steeds even krachtig, maar haar stem krijgt met de jaren steeds meer intensiteit. Dat heeft die Brad Cook goed begrepen. Hij koos ervoor om overal die stem centraal te laten staan. Puur en ongepolijst. Dus hij nam telkens de vocalen als eerste op, om er daarna een instrumentatie omheen te bouwen. Zo hoor je elke zucht en steun, elke emotionele wending, maar ook elke kraak of ongecontroleerde uithaal. Dat is prachtig! Het is alsof Mavis Staples in jouw woonkamer een huiskamerconcert staat te geven – zo eenvoudig en ingetogen als in de foto op de hoes.   

Dan de songs. Ik ga ze alle tien langs. We knallen er meteen in met de ruige opener Chicago, geschreven door Tom Waits en zijn vrouw Kathleen Brennan. En het wordt direct heel persoonlijk. Chicago staat voor de migratie van het zuiden naar de grote stad, die de soulzangeres maakte met de Staple Singers maar ook gitarist Buddy Guy die op dit nummer is te horen. De fijne slidegitaar van Derek Trucks maakt het helemaal af. Het voelt gewoon alsof je zelf voortdondert in die trein naar het noorden. De song Beautiful Strangers daarna is juist heel breekbaar. Ze zingt – in fraaie duo-vocalen met Tré Burt – over politiegeweld en de dood van Freddie Gray. Toch is de sfeer loom. Het gitaarspel van MJ Lenders klinkt alsof Stevie Ray Vaughn en JJ Cale aan Mark Knopfler komen uitleggen wat bezieling is. Titeltrack Sad And Beautiful World is een van de subtiele hoogtepunten van de plaat. Het is een ontroerend liedje van de band Sparklehorse uit 1995. Frontman Mark Linkous schreef het toen hij bijkwam van een bijna dodelijke overdosis. Staples bouwt het om tot een prachtige gospel. Het al eerder genoemde Human Mind is het enige nummer dat speciaal voor dit project is geschreven, door Hozier en Allison Russell. Hard Times van Gillian Welch is een prachtig ingetogen ballad, maar eentje met een onverwoestbaar geloof in de toekomst. Daar krijg je het warm van. Heel bijzonder is Mavis Staples’ kippenveltrekkende uitvoering van Godspeed van Frank Ocean: ze geeft het moderne r&b-nummer zo’n draai dat het een eeuwenoude spiritual lijkt. Het omgekeerde gebeurt eigenlijk met het nummer We Got To Have Peace, geschreven in 1971 door Curtis Mayfied. Dat lijkt nu weer actueler dan ooit, zo tussen alle conflicten en brandhaarden in. De slepende fanfare in Anthem (uit de pen van niemand minder dan Leonard Cohen) begint hartverwarmend met zingende vogels in de boom, maar uiteraard wordt het gaandeweg steeds duisterder, om toch te eindigen met een enkele lichtstraal van hoop. Wat een relevatie. Het nummer lijkt te zijn geschreven voor de doorleefde performance van Staples. Haar stem breekt als ze zingt: “They’re going to hear from me.” De steelgitaar van Colin Croom (van de band Twin Peaks) maakt het melancholische nummer Satisfied Mind nog wat extra intenser. En we sluiten wat vrolijker af met Everybody Needs Love van Eddie Hinton, een verwijzing naar de legendarische Stax-sessies van de Staple Singers in de Muscle Shoals studio’s in Alabama. Met Bonnie Raitt op de slidegitaar. Niet omdat zij zo’n grote naam is, maar omdat zij als geen ander enorme impact kan maken met een klein gebaar.

Iedere song krijgt precies de benadering die nodig is. De teksten en thema’s zijn vol maatschappijkritiek en protest, maar ook vol liefde en hoop – hoe kan het ook anders, Mavis Staples is de lijn van Martin Luther King jr. naar 2025. Het maakt van Sad And Beautiful World een meer dan monumentale plaat. Dit soort muziek wordt steeds urgenter anno nu. Zeker als het van een 86-jarige Laatste der Mohikanen komt. Dus luister zolang het nog kan.

Alle beste albums van 2025:

Geef een reactie