Tyler, The Creator – CHROMAKOPIA

“You are the light.
It’s not on you, it’s in you.
Don’t you ever in your motherfucking life
dim your light for nobody!”

CHROMAKOPIA – de zevende plaat van Tyler, The Creator – begint en eindigt met woorden van zijn moeder Bonita Smith. En in de 53 minuten die daartussen zitten, geeft ze haar zoon levenslessen en adviezen. Die hij dan blindelings overneemt. Zoals bij die eerste. Maar we hadden ook nooit verwacht dat Tyler Okonma ook maar een moment zou dimmen. Hij was de puberale loudmouth die in 2007 – toen 16 jaar oud – debuteerde met hiphopcollectief Odd Future. Tyler was zo grofgebekt dat hem in 2015 de toegang tot het Verenigd Koninkrijk voor een jaar werd ontzegd. Maar rond die tijd werd de controversiële rapper ook volwassen. Naast al dat gevuilbek sloeg hij aan het croonen over de liefde én aan het filosoferen. Het leidde tot meesterwerken als Igor (2019) en Call Me If You Get Lost (2021). In die lijn ligt ook CHROMAKOPIA, alleen is die nóg ietsje beter.

Dus we weten wat we van Tyler, The Creator kunnen verwachten: hiphop die zowel tekstueel als muzikaal alle kanten op schiet, moodswings tot kunstvorm verheven. Er zit geen lijn in, maar wél een verhaal – nee, dríe verhalen (ik kom hier nog op terug). Er klinkt agressieve undergroundrap op CHROMAKOPIA, maar ook bubblegum. We moeten – uiteraard – denken aan het oudere werk van Pharell Williams (de tongklik van Snoop Dogg’s Drop It Like It’s Hot wordt gesampled in Darling I) en Neptunes, maar ook aan Outkast. En er zijn verwijzingen naar Kendrick Lamar. (Ook tekstueel: Tyler noemt zichzelf ‘de op-een-na beste rapper ooit’… op Kendrick na dus.) Er is tongue-in-cheek jazz, pure r&b en neo-soul te horen, maar ook samples van de Black Sabbath-achtige riffs op Nizakupanga Ngozi van de legendarische Zamrock-formatie Ngozi Family. Alsof dat nog niet genoeg is, kent CHROMAKOPIA een gastenlijst waar je U tegen zegt. Schoolboy Q, Santigold, Childish Gambino, Lil Wayne, Teezo Touchdown, Sexyy Red, GloRilla, WILLOW en Daniel Ceasar doen mee. Maar de meeste indruk maakt Doechii op het fantastische nummer Balloon.

Die drie verhalen dan… De thema’s op CHROMAKOPIA zijn 1. volwassen worden tot aan een quarterlifecrisis (dat is een vervroegde midlifecrisis), 2. maskers dragen (of niet) en 3. de keerzijde van roem die zelfs kan leiden tot depressie. Net als op de eerdere meesterwerken kiest Tyler een personage om de verhalen te vertellen. Op Igor was dat Igor (duh), op Call Me If You Get Lost was dat de geperverteerde levensgenieter Tyler Baudelaire en nu draait het allemaal om Saint Chroma: een man met een masker een afro-kapsel als twee duivelshoorns. De protagonist wordt geïntroduceerd in de indrukwekkende opener van het album, waarin Tyler – over gospeluithalen en pulserende synths – aan het fluisterrappen slaat: “Listen close, I have something important to tell you”. Dan duiken we direct in Tylers’ psyche. In het bizarre nummer Noid komen zijn diepste angsten aan het licht. Het meest dramatisch is het nummer Like Him over zijn vader die hem in de steek liet. Tyler heeft hem altijd verkettert. Of ligt het verhaal toch anders? Na de break klinken weer woorden van moeder Bonita – misschien wel het pijnlijkste moment op het album. Zij vertelt dat zij het was die de vader afstootte en dat ze daar nu spijt van heeft.

Het is tekenend voor Tylers’ moodswings dat er daarna een tekstueel niemendalletje als Balloon volgt. Zo gaat het zo vaak op dit album: eerst rapt hij over hoe onzeker hij is om vader te worden om meteen daarna te roepen ‘kijk eens naar mijn Ferrari!’. Het maakt de man ongrijpbaar, maar uiterst fascinerend. Laten we hopen dat hij de woorden van zijn moeder in zijn oren blijft knopen:

“Don’t you ever stop bein’ who you are and dimmin’ your light for none of these motherfuckers out there!”

–