Jaaroverzicht 2025

Geplaatst op 31 december 2025 door admin

Er wordt vaak geklaagd dat er zo weinig vrouwelijke artiesten staan in de Top2000 en de Snob2000. Wat dat betreft zijn het hopeloos verouderde instituten. Inmiddels wordt de beste rock-, pop-, dance- en experimentele muziek gemaakt door vrouwen. Kijk maar naar de 25 van 25. Ik wil niet perse zeggen dat 2025 het jaar van de vrouw was, het is best wel m/v/x hier. De verdeling slaat wel lichtelijk uit: 14 van de 25 beste albums zijn dit jaar gemaakt door vrouwelijke artiesten.

Hier is de gehele lijst. Klik op de link voor elke recensie.

Bij elkaar opgeteld bijna 22 uur aan muziek. Luister de hele lijst op Spotify:

‘tuurlijk. Cliché cliché: het was weer een lastige keuze. Ook 2025 was een buitengewoon boeiend muziekjaar. De lijst bubbling under is op zijn minst zo lang als de 25 van 25. Wat te denken van Nothing, bijvoorbeeld, van DARKSIDE (de band van Nicolás Jaar). Ook de geweldige tweede plaat van caroline heb ik moeten laten liggen (waar Abel Ghekiere ook zo’n fan van is). Of SABLE, fABLE van Bon Iver. You Are The Morning van jasmine.4.t. Sharon Van Etten maakte een mooi album met de band The Attachment Theory. Heel interessant was Sphaîra van Sara Persico: een geluidsexploitatie van de Rachid Karami International Fair in Tripoli. Er was natuurlijk de nieuwe Lorde, eindelijk weer terug op haar Melodrama-niveau. En Kali Uchis maakte een heerlijk zwoel soulalbum.

Nog meer heerlijkheid? De industrial op SickElixir van Blawan. So Lonely In Heaven en ouderwetse kwaliteit van ouwe-rotten-in-het-vak The Legendary Pinkdots (die had ik niet zien aankomen). Beside Myself van DJ Haram was spectaculair, net als de jazzband meets drum ’n bass op Boilerism van het Belgische ECHT! (ga die live zien als je kunt!). Sudan Archives maakte een fijne rechttoe-rechtaan dansplaat. Er waren zelfs goede platen van Lady Gaga en van Van Morrison. Kun je nagaan…

Albumhoes

Bij de beste albumhoezen is het ook vrouwelijkheid troef. Kijk maar naar Everybody Scream van Florence + The Machine en GIRLS van Princess Nokia. Maar het meest spectaculair (en op een bepaalde manier ook het meest vrouwelijk) is Virgin van Lorde.

Re-releases en compilaties

Er kwamen zoveel fijne re-releases en livealbums uit dat ik met niet kon beperken tot een top 10. Sorry, het zijn er twintig geworden. Er is een hoop jaren zeventig en jaren tachtig-spul. Veel grote namen, ook. Dat is ook wel logisch als platen hun vijftigste verjaardag vieren. Gelukkig hoorde we ook veel zeldzame opnames en obscure bandjes.

Madvillain, Madlib, MF DOOM – Madvillainy Demos
The Treshold Houseboys Choir – Amulet
Krautrock Eruption: An Introduction To German Electronic Music 1970-1980
Jean-Michel Jarre – Deserted Palace (1972)
Oksana Linde – Travesías
Roots Rocking Zimbabwe, The Modern Sound of Harare’s Townships 1975–1980
Dromen Zijn Vervlogen, De Vlaamse Onderstroom 1980 – 1988
Sly & the Family Stone – The First Family: Live At Winchester Cathedral 1967
All The Young Droids: Junkshop Synth Pop 1978-1985
Peter Gabriel – Live at WOMAD 1982
Deep Purple – Made In Japan
John Lennon & Plastic Ono Band – Power To The People (Live at the One To One Concerts)
When The 2000s Clashed
Hüsker Dü – 1985: The Miracle Year
Rolling Stones – Black And Blue (Super Deluxe)
Underground Wave Volume 7 – cassette music from Belgium and The Netherlands
Newcleus – Jam On Revenge
Trax Records: The 40th Anniversary Collection
Test Dept. – Industrial Overture: Studio & Live Recordings 1982-1985
Pink Floyd – Wish You Were Here 50

Song van het jaar

Die is niet moeilijk. Al twee jaar gaat mijn sympathie uit naar het project De Niemanders van Arnhemmers Wout Kemkens en Rocco Ostermann. Eerst gingen ze langs gevangenissen om muziek op te nemen met gedetineerden en vorig jaar bezochten ze asielzoekerscentra om te musiceren. De tweede Niemanders-plaat verscheen vorig jaar. In april kwam het nummer Habibi uit op single. Het nummer wordt gezongen door de sympathieke raï-zanger en superster-in-de-dop Omar Alshahari en is kippenveltrekkend mooi. Tip: Ga de Niemanders zien als ze bij jou in de buurt zijn. Het is altijd even ontroerend als feestelijk. Zelfs rapper Rudeboy van Urban Dance Squad doet een duit in het zakje.

Clip van het jaar

De clip van het jaar is een protestsong. Hoe kan het ook anders in 2025. Pretrial (Let Her Go Home) is van de hand van Fiona Apple en een statement tegen voorlopige hechtenis van moeders in de VS. Die hebben vaak geen geld om op borgtocht vrij te komen. Als een soort rechtbankverslaggever zag Apple hoe families zo kapot worden gemaakt. In haar indrukwekkende video zien we talloze echte slachtoffers voorbijkomen, moeders én kinderen. Juist omdat het van die onschuldige huis-tuin-en-keuken opnames zijn, draait je hart om.

Concerten

De optredens van FKA twigs en van Neil Young sloegen dit jaar in als bommen. Over twigs heb ik al geschreven, maar wat die ouwe Young nog aan power heeft is onbeschrijflijk. Enneh: volgend jaar komt ‘ie weer…

Will Gregory Moog Ensemble, A Tribute To Wendy Carlos, Turbinenhalle Bochum (D), 23 augustus 2025

Mijn persoonlijke hoogtepunten vielen – naast Kraftwerk in Soestdijk, Abel Ghekiere op het Valkhof en het verjaardagsfeestje van Hang Youths Abel van Gijlswijk in Arnhem – buiten de reguliere popmuziek. Op 23 augustus zag ik het Will Gregory Moog Ensemble in de Turbinenhalle in Bochum. Het ensemble onder leiding van Will Gregory (van Goldfrapp) speelde een ode aan Wendy Carlos, de legendarische synthesizerpionier uit de jaren vijftig en zestig. We gingen terug naar Switched On Bach en soundtracks bij films als A Clockwork Orange. Magisch! Even adembenemend was de uitvoering van Steve Reichs Music For 18 Musicians door Het Muziek, HIIT en Storm in a Jar, op 23 oktober in het Muziekgebouw aan het IJ in Amsterdam. Hypnotiserend!

Films

Een goede ontwikkeling: er draaiden dit jaar veel muziekfilms in de bioscopen! Het ging vooral over jaren zestig iconen: De jonge Bob Dylan werd briljant geportretteerd in A Complete Unknown en Nebraska-age Bruce Springsteen in Deliver Me From Nowhere. Maar het mooist waren de docu’s. Er was de indrukwekkende concertfilm Pink Floyd at Pompeii – MCMLXXII. We zagen hoe John Lennon en Yoko Ono activistisch werden in New York (One To One: John & Yoko). En mijn favoriet dit jaar was de absurdistische biopic Swamp Dogg Gets His Pool Painted.

Boeken

Een lijstje:

Christopher Dallach – Neu Klang: The Definitive History Of Krautrock
Alan Jones – DISCOMANIA: Fantastic Beats And Where To Find Them
Liz Pelly – MOOD MACHINE: The Rise Of Spotify And The Costs Of The Perfect Playlist
De Jeugd Van Tegenwoordig – Tekstboek Jeugd
Patrick Tilon – Rudeboy: Inside Outsider

Vooral die autobiografie van Rudeboy vond ik interessant, al heeft hij – zoals we hem kennen van Urban Dance Squad – heel veel woorden nodig.

De doden

(De links in de stukje zijn naar mijn in memoriams voor weblog ondergewaardeerdeliedjes.nl.)

Ach, wat hebben we een hoop grootheden moeten missen dit jaar. Vooral de soulmuziek deed een aderlating. Ga maar na: Sam (van Dave), Chris Jasper (Isley Brothers), Gwen McCrae, Roberta Flack, Angie Stone, Sly Stone (geen familie – had wel een eigen Family), Steve Cropper (Booker T & The MG’s) en natuurlijk D’Angelo. Daarnaast ging David Thomas heen, frontman van Pere Ubu, en Dave Allen van Gang Of Four en Shriekback. Natuurlijk Marianne Faithfull en Brian Wilson. Rockers als Ozzy Osbourne, Ace Frehley van Kiss en David Johansen van New York Dolls. Pijnlijk is het verlies van George Kooijmans, Paul Van Bruystegem van Triggerfinger en natuurlijk Rob de Nijs. En er ging een van mijn grote helden heen: Dave Ball van Soft Cell. Het stemt treurig, maar het is niet anders.

Het voordeel is dat we eruit gaan met een stuk eeuwige schoonheid: de superlange versie – let op de klarinetsolo! – van Say Hello, Wave Goodbye.

Goodbye 2025, hello 2026. De beste wensen voor jullie allemaal. We gaan er weer een fijn muzikaal jaar van maken.

25 tot en met 16

Geplaatst op 15 december 2025 door admin

Beantwoorden

De 25 van 25 zijn weer van start gegaan! We tellen af naar oudejaarsdag met recensies van de beste platen van het jaar. Iedere dag één, vanaf nummer 15. De nummers 25 tot en met 16 bespreken we in een badge van tien. Vandaag dus tien albumrecensies voor de prijs van één. Enjoy!

Oneothrix Point Never – Tranquilizer

De Amerikaanse componist en producer Daniel Lopatin – alias Oneothrix Point Never – maakte met Tranquilizer een album van bijna een uur, vol zowel vervreemdende als nostalgische klanken uit de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw. Hij heeft een database vol samples en kitscherige synthideuntjes uit die tijd: stockgeluiden die bijvoorbeeld werden gebruikt bij het opstarten van een apparaat, bij tekenfilms of als intro bij een tv-soap. Ze stonden op een stapel illegale DVD’s die Lopatin ooit voor honderd dollar kocht en op de pagina’s Internet Archive die hij op zijn computer bewaarde.

Daarmee maakt Lopatin tracks die het midden houden tussen ambient en glitch. Juist vanwege die originele bronnen klinkt Tranquilizer loom en warm. Maar er hangt ook een wat creepy sfeertje. De ‘gevonden geluiden’ – die soms verdwijnen en dan weer opdoken – staan voor de vergankelijkheid die Lopatin naar eigen zeggen wilde vastleggen. En dat is goed gelukt.

Katarina Gryvul – SPOMYN

De Oekraïense Katarina Gryvul is een klassiek geschoold componist, violist en geluidsproducent die zich steeds meer specialiseerde in elektronische muziek. Dat leidde in 2022 al tot het prachtig futuristische album Tysha. Onwaarachtige en onwaarschijnlijke geluiden vlogen je om de oren. Op SPOMYN gaat Gryvul daar nog een paar stappen verder in. De muziek wordt steeds abstracter. We horen bijna wiskundige of algoritmische geluidsstructuren. Brute beats en geluiden knallen alle kanten op. Er zijn duistere vocalen. De muziek is soms pijnlijk, verwrongen en soms onmenselijk (dat komt niet door AI, want daar werkt ze – nog – niet mee). Het lijkt de ultieme soundtrack bij een oorlog in de 21^e eeuw.

‘Spomyn’ betekent zoveel als ‘herinnering’ of ‘geheugen’ in het Oekraïens. Katarina Gryvul staat stil bij wat er verloren gaat in haar moederland Oekraïne (ze werkt nu in Polen en Oostenrijk), maar ook bij de recente dood van haar vader. Het gaat vooral over, zoals ze zelf zegt, ‘de verraderlijke krachten die de geschiedenis dreigen te herschrijven’. SPOMYN is een huiveringwekkende plaat.

John Glacier – Like A Ribbon

“I’m a glacier / That’s why I look so deadly.”John Glacier (gletsjer) is Burberry-model, dichteres, videoartieste en… Soundcloud-rapper. Haar raps klinken loom, maar volledig to-the-point.

De Londense maakte dit jaar een ultrakort album, met daarop elf uitstekende tracks. In nog geen half uur komen bij haar meer stijlen, sounds en samples voorbij dan bij een ander in een hele carrière. Ze gaat van dubstep via r&b naar triphop en weer terug. De invloeden van James Blake, Tirzah, Burial of Tricky zijn nooit ver weg. En omdat ze vooral wordt begeleid door een eenzame gitaar krijgt Like A Ribbon een ontegenzeggelijk bluesgevoel.

Is dit de grote-stads-blues anno 2025? Het is in ieder geval betoverend mooi.

Lily Allen – West End Girl

Don’t get mad, get even. We blijven nog even in Londen. Want eind oktober verscheen uit het niets het vijfde album van Lily Allen (jeweetwel van Smile en Fuck You Very Much). Ze maakte een echtscheidingsplaat nadat ze wegging bij de Amerikaanse acteur David Harbour (uit Stranger Things). Het werd eigenlijk een ‘fuck you very much’ naar de Britse tabloids. Ze is openhartiger en seksueel explicieter dan de bladen ooit durfden schrijven. Harbour is namelijk seksverslaafd en Allens teksten daarover zijn zowel grof als grappig. Zo vindt ze een buttplug, glijmiddel en honderden condooms in het ‘pussy palace’ van haar man. Uiteindelijk verhuist ze van uit New York naar Londen om een echte ‘West End girl’ te worden. Het bevalt haar prima. En dan vindt ze ook haar zelfrespect terug. “It’s not me, it’s you”, zingt ze. Niet toevallig de titel van haar tweede hitalbum uit 2009.

Lily Allen nam West End Girl op in tien dagen tijd en bewijst dat deze vorm van anger een creatieve energie van heb-ik-jou-daar kan zijn. Haar carrière zat een beetje in het slop. Haar laatste twee albums waren niet veel soeps. Maar als Londense is Allen weer helemaal terug. Dit is een lekkere plaat met ouderwetse pure pop Lily-liedjes, bitter en vrolijk tegelijk. Heerlijk!

Nazar – Demilitarize

Nazar komt uit Angola, woont in Amsterdam en maakt naar eigen zeggen ‘ruige kuduro’. In 2020 bracht hij een ijzersterk album uit: Guerrilla. Maar toen brak corona uit en ook Nazar raakte besmet. Levensgevaarlijk, want zijn immuunsysteem was al verzwakt door de tuberculose die hij in Angola had opgelopen. Te midden van dat alles werd hij ook nog verliefd. Dat dubbele gevoel, de vlinders in zijn buik én het vechten tegen de ziektes, werd inspiratie voor zijn nieuwe plaat.

Op Guerrilla ging het over zijn vader en zijn moeder. Die sloten zich al jong aan bij de verzetsgroep UNITA en zijn vader werd een van de belangrijkste rebellenleiders in de Angolese burgeroorlog. Maar Demilitarize gaat nu over Nazar zelf. De titel zegt het eigenlijk al: hij legt de wapens neer en omarmt de liefde, het verlangen en de menselijkheid.

De Angolees ging van wilde kuduro-beats naar filmische en psychedelische geluidssculpturen. De plaat klinkt nog net zo lo-fi als het eerste album, vol rare beats en samples, maar veel meer ingetogen en introvert dan voorheen. Terwijl Nazar het tempo iets terugschroeft, zet de verdieping juist in. Dat komt ook doordat hij steeds meer zijn eigen zang en teksten gebruikt – niet echt als coupletten en refreinen maar meer als instrument en samples en vaak enorm door de autotune gedraaid. Het resultaat is even vervreemdend als opwindend. Noem het maar de nieuwe elektronische soulmuziek.

Heartworms – Glutton For Punishment

We kenden haar al van London Calling en Down the Rabbit Hole, maar nu ligt er ook iets tastbaars. Begin februari bracht Jojo Orme, alias Heartworms, haar debuutalbum Glutton For Punishment uit op het hippe label Speedy Wunderground. Daarop brengt de jonge Britse een uiterst smakelijke mix van gothic, postpunk, elektronica en pop. Het doet soms denken aan LCD Soundsystem, maar PJ Harvey, Billie Eilish en Siouxsie & the Banshees komen ook voorbij. En ergens is ook wel te horen dat ze in het voorprogramma stond van St. Vincent. De naam Heartworms is ontleed aan een album van The Shins.

In haar vrije tijd is Orme vrijwilliger in het Hendon’s Royal Air Force Museum in Cheltenham en dat is hier te horen. Heartworms heeft een fascinatie voor oorlogsgeschiedenis. Een titel als Warplane – een van de hoogtepunten van het album – zegt voldoende. Verder gaan de nummers over de moeizame relatie met haar moeder (Jojo werd heel streng opgevoed), haar moeilijke jeugd (ze werd gepest om haar Pakistaans/Afghaans/Chinees/Deense roots), toxic vriendschappen en de ramp die online daten heet.

Zea, Drumband Hallelujah Makkum – In Lichem Fol Beloften

Als je nog nooit van Zea hebt gehoord, waar was je dan de laatste drie decennia? Dit jaar vierde de Nederlandse band namelijk haar dertigste verjaardag. En op het feestje mocht ook Drumband Hallelujah Makkum komen (op de helft van de tracks) én oud-Dichter des Vaderlands Tjead Bruinja (op het titelnummer).

Nou vooruit dan, even kort over Zea. Het was lange tijd het soloproject van The Ex-zanger Arnold de Boer en inmiddels is Zea met klarinettist Xavier Charles, cellist Harald Austbø en drummer Ineke Duivenvoorde uitgegroeid tot kwartet. Eind dit jaar brachten ze het boekwerkje + cd In Lichem Fol Beloften uit (Fries voor ‘een lichaam vol beloften’). Het is voor het eerst dat De Boer in het Fries zingt, en het grootste deel van Nederland zal de teksten misschien niet verstaan maar dat doet niks af aan het poëtisch luisterplezier (de tekst van het tot op het bot uitgeklede nummer De Dea is van M. Vasalis).

Dat Drumband Hallelujah Makkum (opgericht in 1894) meespeelt is niet toevallig. Arnold de Boer speelde als jongetje al in Hallelujah en zijn 81-jarige vader Freddie doet dat nog steeds. Het maakt de muziek van Zea een stuk rijker. In Lichem Fol Beloften is aparte, afwijkende en authentieke ‘ketelmuziek’ à la Tom Waits en De Kift. Maar ik moet ook vaak denken aan Jan en Romke Kleefstra. En soms is het uitgeklede folkblues alsof Robert Johnson even langskomt: crossroads in de polder dus. Oftewel ‘krusing’. In Lichem Fol Beloften is een indrukwekkende plaat.

Carrier – Rhythm Immortal

Vond je een klassieker als Untrue van dubstepmagiër Burial al kaal, desolaat en spaarzaam? Bewaar je dan maar voor Rhythm Immortal van Carrier. Hier worden enkele beats en spaarzame synth-lijntjes om een grote leegte heen gegoten. En dat is prachtig!

Carrier is de werknaam van Guy Brewer uit Brussel en hij is net zo’n magiër, alleen zijn achtergrond ligt meer in de drum ’n bass. Daar is op deze nieuwe plaat overigens niks van te horen. Rhythm Immortal laat geen enkel stickertje op zich plakken. Het is vooral abstract en experimenteel. Of nou ja… Zoek je een kopje om dit album in de bakken te zetten? Noem het dan maar ‘grootstedelijk atmosferisch’.

Carminho – Eu Vou Morrer De Amor Ou Resistir

Waar kun je mij midden in de nacht voor wakker maken? Een stukje Portugese fado! Ik ben een sucker voor Amália Rodrigues, Carlos do Carmo, Mísia en Cristina Branco. Ik vind het prachtig. Het enige nadeel is dat fado zo’n ontzettend conservatieve stroming is. Het klinkt nog steeds als een eeuw geleden. Iedere vernieuwing ontbreekt.

Gelukkig is daar het werk van de 41-jarige Carminho uit Lissabon. Zij schopte altijd al tegen dat conservatisme en haar zevende album Eu Vou Morrer De Amor Ou Resistir (‘ik sterf van de liefde of ik verzet me’) is haar meest gewaagde tot nu toe. Dat is overigens niet zo gek. Carminho is feministe in hart en nieren en zegt altijd dat ze is geïnspireerd door vrouwen als Wendy Carlos en Annette Peacock. Ze vond zelfs een zielsverwant in Laurie Anderson, die hier op één nummer meefluistert (Saber). Op Eu Vou Morrer De Amor Ou Resistir zet Carminho verzen van de Portugese experimentele dichteres Ana Hatherly op muziek, zoals bijvoorbeeld Balada Do País Que Doí (‘ballade van het land dat pijn doet’).

Tegelijkertijd blijft Carminho de grootste stem van de fado anno nu. Ze klinkt zeker zo intens als Amália Rodrigues destijds. Vreemd genoeg blijft dat zelfs overeind als ze een keertje de autotune aan zet.

(Overigens gaan we Carminho nog een keer tegenkomen als cameo, heel heel hoog in deze 25 van 25.)

Saya Gray – SAYA

Nog een debuutalbum. Eind februari kwam SAYA uit, het officiële eerste album van de Canadese singer-songwriter en multi-instrumentalist Saya Gray. Het is nogal een eclectische plaat, vol indiepop-, folk-, country-, jazz-, r&b- en synthi-hybrides. Elk nummer heeft twintig lagen en er gebeuren duizend-en-één dingen tegelijk. (Zelf zegt ze dat ze zich voor deze plaat heeft laten inspireren door Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band.)

Maar Saya Gray weet het als geen ander tot een samenhangend geheel te smelten. De sfeer is rustig en ingetogen, met een heel natuurlijk eigen geluid. De akoestische gitaar speelt de hoofdrol. En overal overheen klinkt die mooie dromerige stem van Saya. Laten we wel zijn: het heeft niet de impact van het Beatles-meesterwerk. Maar het is allemaal wel bloedmooi en boeiend.

Alle beste albums van 2025:

Leendert Douma

Tagarchief: Lily Allen