Happy birthday, Live At The Harlem Square Club 1963

Op deze dag in 1985 werd het album Sam Cooke Live At The Harlem Square Club 1963 uitgebracht. So happy birthday!

Dit gaat om opnamen die 22 jaar in het archief van platenmaatschappij RCA hebben gelegen. De muziek was te rauw, dat zou niet passen bij het imago van Sam Cooke. We kennen hem allemaal als de zanger met de zoetgevooisde stem, die eind jaren vijftig begin jaren zestig van de platenbazen een cross-over moest maken naar het witte publiek met niets-aan-de-hand liedjes. Denk maar aan Wonderful World. De zakenmannen zagen een soort van Nat King Cole in hem. Sam Cooke zag dat zelf anders. En terecht. Hij was eigenlijk een vroege verpersoonlijking van de ‘black awareness’-beweging die nog moest komen. Die twee elementen – dat zwarte strijdbare én dat zoetgevooisde – komen samen in de bloedstollend mooie ballad A Change Is Gonna Come, inmiddels de soundtrack bij de rassenrellen van de jaren zestig. Maar over het algemeen zijn de keurig geproduceerde plaatjes die platenmaatschappij RCA van Sam Cooke uitbracht nogal saai.

Wat een contrast is dat met die avond in januari 1963, een jaar voor zijn gewelddadige dood, wanneer de soulzanger op het podium stapt van de obscure Harlem Square Club in Miami. Of beter gezegd: die nacht, want volgens overlevering was het 1 uur ’s nachts dat dit optreden werd opgenomen. Sam Cooke heeft de best denkbare band achter zich, waarin saxofonist King Curtis en gitarist Cornell Dupree de bekendste namen zijn.

Na een korte introductie (“the young man you’ve all been waiting for, mr. Soul!”) barst het los met scheurende saxen, stompende ritmes en een schreeuwende en lachende Sam Cooke. “Don’t fight the feeling. Feel the feeling!” En dat doet iedereen. Je hoort community-singing als in de beste gospeldiensten. De band voert het tempo verder op. Hits als Chain Gang, Cupid en Twisting The Night Away komen voorbij in hele rauwe versies. Dan een medley met daarin het hartverscheurende For Sentimental Reasons. Opvallend is dat Sam Cooke – hoe hard hij ook moet schreeuwzingen om boven het publiek uit te blijven – nergens een noot mist. Overal is ‘ie loepzuiver! Dan beginnen de hoogtepunten van de plaat. Somebody Have Mercy. Nothing Can Change This Love. Het beste nummer van de plaat – Bring It On Home To Me – wordt voorafgegaan door een tweeënhalf minuten durend uitgesteld orgasme waarin Cooke zijn liefje probeert te bellen. Het bouwt maar op en bouwt maar op. En als het nummer dan losbarst… dan hoor je een soort pompende, stuwende oerblues – waar je niet bij stil kunt zitten. Hier laat de rauwe Sam Cooke giganten als Otis Redding en James Brown mijlenver achter zich. En maar lachen die Cooke, hahaha. Hahaha. Having A Party.

Dus niks zoetigheid! De avond was in vitriool gedoopt. Toen deze plaat in 1985 uitkwam, wist de krant Miami Herald een van de RCA-geluidstechnici op te sporen die het optreden heeft opgenomen: Tony Salvatore. “Sam rolled them up that night”, vertelde Salvatore aan de krant. “I remember, right before he went on stage, there was this… thing on the floor that he was about to step on. A scorpion, or a tarantula, or something, and I pointed it out to him, and he smiled and said, ‘Yeah, I know.’ And he stepped on it, squashed it, and went out on stage. It was that kind of night.”
De club was heet, zweterig en vies, zo herinnerde Salvatore zich. Een omgebouwde graanschuur. “It was kind of disco, with a large dance floor. I didn’t see that much of the performance. Because we were in a little office, above the stage, doing the taping. I remember it was a very, very dark club. You couldn’t see anything or anybody. The audience wasn’t eigthty percent black. Not ninety percent. It was a hundred percent black.”

Rolling Stones-gitarist Keith Richards gaf ooit heel mooi het verschil aan tussen oude en nieuwe plaatopnamen. “New records are about recording instruments, while old records were about recording the room.” In die zin valt deze opname van Sam Cooke in de tweede categorie. Gelukkig maar. Niet alleen is hier de ruimte op tape gezet, je hebt zelfs het gevoel alsof je midden tussen het publiek staat! Dichter bij de overleden soulzanger kun je niet komen. (Daarvoor moet je trouwens wel die uitgave uit 1985 hebben, later is het live-album nog een paar keer uitgebracht als onderdeel van cd-boxes, maar daarop is het publiek wat meer naar de achtergrond gemixt. Helaas staat alleen die laatste versie op Spotify.)

De vergelijking wordt vaak gemaakt: is Sam Cooke Live At The Harlem Square Club 1963 beter dan James Brown Live At The Apollo? Het antwoord is ondubbelzinnig: ja! Er zijn zelfs mensen die beweren dat de Harlem Square Club de beste liveplaat ooit gemaakt is. En… ja, ook dat klopt. Na bijna zestig jaar nog steeds. Het enige nadeel is dat het optreden – 36 minuten in totaal – zo kort duurt.

Meer jarige platen?

Geef een reactie