Tagarchief: Loscil

Jaaroverzicht 2025

Geplaatst op door
Beantwoorden

Foto: Sjef Prins – APA Foto

Er wordt vaak geklaagd dat er zo weinig vrouwelijke artiesten staan in de Top2000 en de Snob2000. Wat dat betreft zijn het hopeloos verouderde instituten. Inmiddels wordt de beste rock-, pop-, dance- en experimentele muziek gemaakt door vrouwen. Kijk maar naar de 25 van 25. Ik wil niet perse zeggen dat 2025 het jaar van de vrouw was, het is best wel m/v/x hier. De verdeling slaat wel lichtelijk uit: 14 van de 25 beste albums zijn dit jaar gemaakt door vrouwelijke artiesten.

Hier is de gehele lijst. Klik op de link voor elke recensie.

  1. Rosalía – LUX
  2. FKA twigs – EUSEXUA
  3. Ethel Cain – Perverts / Willoughby Tucker, I’ll Always Love You
  4. billy woods – GOLLIWOG
  5. Dijon – Baby
  6. clipping. – Dead Channel Sky
  7. DJ Koze – Music Can Hear Us
  8. Lyra Pramuk – Hymnal
  9. Amaarae – BLACK STAR
  10. Mavis Staples – Sad And Beautiful World
  11. Lucrecia Dalt – A Danger To Ourselves
  12. Oklou – choke enough
  13. Abel Ghekiere – In De Verte, Dit Uitzicht
  14. Loscil – Lake Fire
  15. DjRUM – Under Tangled Silence
  16. Saya Gray – SAYA
  17. Carminho – Eu Vou Morrer De Amor Ou Resistir
  18. Carrier – Rhythm Immortal
  19. Zea, Drumband Hallelujah Makkum – In Lichem Fol Beloften
  20. Heartworms – Glutton For Punishment
  21. Nazar – Demilitarize
  22. Lily Allen – West End Girl
  23. John Glacier – Like A Ribbon
  24. Katarina Gryvul – SPOMYN
  25. Oneothrix Point Never – Tranquilizer

Bij elkaar opgeteld bijna 22 uur aan muziek. Luister de hele lijst op Spotify:


Foto: Sjef Prins – APA Foto

‘tuurlijk. Cliché cliché: het was weer een lastige keuze. Ook 2025 was een buitengewoon boeiend muziekjaar. De lijst bubbling under is op zijn minst zo lang als de 25 van 25. Wat te denken van Nothing, bijvoorbeeld, van DARKSIDE (de band van Nicolás Jaar). Ook de geweldige tweede plaat van caroline heb ik moeten laten liggen (waar Abel Ghekiere ook zo’n fan van is). Of SABLE, fABLE van Bon Iver. You Are The Morning van jasmine.4.t. Sharon Van Etten maakte een mooi album met de band The Attachment Theory. Heel interessant was Sphaîra van Sara Persico: een geluidsexploitatie van de Rachid Karami International Fair in Tripoli. Er was natuurlijk de nieuwe Lorde, eindelijk weer terug op haar Melodrama-niveau. En Kali Uchis maakte een heerlijk zwoel soulalbum.

Nog meer heerlijkheid? De industrial op SickElixir van Blawan. So Lonely In Heaven en ouderwetse kwaliteit van ouwe-rotten-in-het-vak The Legendary Pinkdots (die had ik niet zien aankomen). Beside Myself van DJ Haram was spectaculair, net als de jazzband meets drum ’n bass op Boilerism van het Belgische ECHT! (ga die live zien als je kunt!). Sudan Archives maakte een fijne rechttoe-rechtaan dansplaat. Er waren zelfs goede platen van Lady Gaga en van Van Morrison. Kun je nagaan…

Albumhoes

Bij de beste albumhoezen is het ook vrouwelijkheid troef. Kijk maar naar Everybody Scream van Florence + The Machine en GIRLS van Princess Nokia. Maar het meest spectaculair (en op een bepaalde manier ook het meest vrouwelijk) is Virgin van Lorde.  

Re-releases en compilaties

Er kwamen zoveel fijne re-releases en livealbums uit dat ik met niet kon beperken tot een top 10. Sorry, het zijn er twintig geworden. Er is een hoop jaren zeventig en jaren tachtig-spul. Veel grote namen, ook. Dat is ook wel logisch als platen hun vijftigste verjaardag vieren. Gelukkig hoorde we ook veel zeldzame opnames en obscure bandjes.

  1. Madvillain, Madlib, MF DOOM – Madvillainy Demos
  2. The Treshold Houseboys Choir – Amulet
  3. Krautrock Eruption: An Introduction To German Electronic Music 1970-1980
  4. Jean-Michel Jarre – Deserted Palace (1972)
  5. Oksana Linde – Travesías
  6. Roots Rocking Zimbabwe, The Modern Sound of Harare’s Townships 1975–1980
  7. Dromen Zijn Vervlogen, De Vlaamse Onderstroom 1980 – 1988
  8. Sly & the Family Stone – The First Family: Live At Winchester Cathedral 1967
  9. All The Young Droids: Junkshop Synth Pop 1978-1985
  10. Peter Gabriel – Live at WOMAD 1982
  11. Deep Purple – Made In Japan
  12. John Lennon & Plastic Ono Band – Power To The People (Live at the One To One Concerts)
  13. When The 2000s Clashed
  14. Hüsker Dü – 1985: The Miracle Year
  15. Rolling Stones – Black And Blue (Super Deluxe)
  16. Underground Wave Volume 7 – cassette music from Belgium and The Netherlands
  17. Newcleus – Jam On Revenge
  18. Trax Records: The 40th Anniversary Collection
  19. Test Dept. – Industrial Overture: Studio & Live Recordings 1982-1985
  20. Pink Floyd – Wish You Were Here 50

Song van het jaar

Die is niet moeilijk. Al twee jaar gaat mijn sympathie uit naar het project De Niemanders van Arnhemmers Wout Kemkens en Rocco Ostermann. Eerst gingen ze langs gevangenissen om muziek op te nemen met gedetineerden en vorig jaar bezochten ze asielzoekerscentra om te musiceren. De tweede Niemanders-plaat verscheen vorig jaar. In april kwam het nummer Habibi uit op single. Het nummer wordt gezongen door de sympathieke raï-zanger en superster-in-de-dop Omar Alshahari en is kippenveltrekkend mooi. Tip: Ga de Niemanders zien als ze bij jou in de buurt zijn. Het is altijd even ontroerend als feestelijk. Zelfs rapper Rudeboy van Urban Dance Squad doet een duit in het zakje.

Clip van het jaar

De clip van het jaar is een protestsong. Hoe kan het ook anders in 2025. Pretrial (Let Her Go Home) is van de hand van Fiona Apple en een statement tegen voorlopige hechtenis van moeders in de VS. Die hebben vaak geen geld om op borgtocht vrij te komen. Als een soort rechtbankverslaggever zag Apple hoe families zo kapot worden gemaakt. In haar indrukwekkende video zien we talloze echte slachtoffers voorbijkomen, moeders én kinderen. Juist omdat het van die onschuldige huis-tuin-en-keuken opnames zijn, draait je hart om.

Concerten

De optredens van FKA twigs en van Neil Young sloegen dit jaar in als bommen. Over twigs heb ik al geschreven, maar wat die ouwe Young nog aan power heeft is onbeschrijflijk. Enneh: volgend jaar komt ‘ie weer…

Will Gregory Moog Ensemble, A Tribute To Wendy Carlos, Turbinenhalle Bochum (D), 23 augustus 2025

Mijn persoonlijke hoogtepunten vielen – naast Kraftwerk in Soestdijk, Abel Ghekiere op het Valkhof en het verjaardagsfeestje van Hang Youths Abel van Gijlswijk in Arnhem – buiten de reguliere popmuziek. Op 23 augustus zag ik het Will Gregory Moog Ensemble in de Turbinenhalle in Bochum. Het ensemble onder leiding van Will Gregory (van Goldfrapp) speelde een ode aan Wendy Carlos, de legendarische synthesizerpionier uit de jaren vijftig en zestig. We gingen terug naar Switched On Bach en soundtracks bij films als A Clockwork Orange. Magisch! Even adembenemend was de uitvoering van Steve Reichs Music For 18 Musicians door Het Muziek, HIIT en Storm in a Jar, op 23 oktober in het Muziekgebouw aan het IJ in Amsterdam. Hypnotiserend!

Films

Een goede ontwikkeling: er draaiden dit jaar veel muziekfilms in de bioscopen! Het ging vooral over jaren zestig iconen: De jonge Bob Dylan werd briljant geportretteerd in A Complete Unknown en Nebraska-age Bruce Springsteen in Deliver Me From Nowhere. Maar het mooist waren de docu’s. Er was de indrukwekkende concertfilm Pink Floyd at Pompeii – MCMLXXII. We zagen hoe John Lennon en Yoko Ono activistisch werden in New York (One To One: John & Yoko). En mijn favoriet dit jaar was de absurdistische biopic Swamp Dogg Gets His Pool Painted.

Boeken

Een lijstje:


Foto: Sjef Prins – APA Foto
  • Christopher Dallach – Neu Klang: The Definitive History Of Krautrock
  • Alan Jones – DISCOMANIA: Fantastic Beats And Where To Find Them
  • Liz Pelly – MOOD MACHINE: The Rise Of Spotify And The Costs Of The Perfect Playlist
  • De Jeugd Van Tegenwoordig – Tekstboek Jeugd
  • Patrick Tilon – Rudeboy: Inside Outsider

Vooral die autobiografie van Rudeboy vond ik interessant, al heeft hij – zoals we hem kennen van Urban Dance Squad – heel veel woorden nodig.

De doden

(De links in de stukje zijn naar mijn in memoriams voor weblog ondergewaardeerdeliedjes.nl.)

Ach, wat hebben we een hoop grootheden moeten missen dit jaar. Vooral de soulmuziek deed een aderlating. Ga maar na: Sam (van Dave), Chris Jasper (Isley Brothers), Gwen McCrae, Roberta Flack, Angie Stone, Sly Stone (geen familie – had wel een eigen Family), Steve Cropper (Booker T & The MG’s) en natuurlijk D’Angelo. Daarnaast ging David Thomas heen, frontman van Pere Ubu, en Dave Allen van Gang Of Four en Shriekback. Natuurlijk Marianne Faithfull en Brian Wilson. Rockers als Ozzy Osbourne, Ace Frehley van Kiss en David Johansen van New York Dolls. Pijnlijk is het verlies van George Kooijmans, Paul Van Bruystegem van Triggerfinger en natuurlijk Rob de Nijs. En er ging een van mijn grote helden heen: Dave Ball van Soft Cell. Het stemt treurig, maar het is niet anders.

Het voordeel is dat we eruit gaan met een stuk eeuwige schoonheid: de superlange versie – let op de klarinetsolo! – van Say Hello, Wave Goodbye.

Goodbye 2025, hello 2026. De beste wensen voor jullie allemaal. We gaan er weer een fijn muzikaal jaar van maken.

Loscil – Lake Fire

Geplaatst op door
Beantwoorden

In het begin van dit jaar werd mijn 85-jarige moeder ziek. Het bleek darmkanker, de uitzaaiingen zaten door haar hele lichaam. Ze besloot dat ze niet behandeld wilde worden. Ze ging naar een hospice en samen met haar huisarts hebben we een euthanasietraject ingezet. Zij en wij hebben nog een mooie tijd beleefd in haar laatste dagen. Verdrietig maar berustend. Het was goed zo. 

Ik ben altijd op zoek naar nieuwe muziek, struin blogs en release radars af en beluister alles wat maar een beetje interessant lijkt. Ook in deze moeilijke periode met mijn moeder deed ik dat. Maar het ging met minder enthousiasme, een beetje op de automatische piloot. Ik was er met mijn hoofd niet bij. Aan het einde van een mensenleven blik je niet vooruit, maar kijk je nostalgisch terug. Ik draaide vooral veel oude platen, ook de dingen die mijn moeder mooi vond, en ik liet me troosten door mijn helden van vroeger. (Een concert van Blaine L. Reininger in een klein zaaltje in Utrecht hield me op de been. Hij speelde veel werk van Tuxedomoon en zijn onvolprezen soloplaten Broken Fingers uit 1982 en Night Air uit 1983. Achteraf bleek het ook nog eens een uiterst aimabel man, we spraken uitgebreid over zijn verhuizing van San Francisco naar Brussel destijds en zijn reizen langs de alternatieve scenes in alle Europese steden.)   

Het was tijdens de ziekte van mijn moeder dat Lake Fire uitkwam, de zoveelste plaat van Loscil (ik ben de tel allang kwijt). Loscil is Scott Morgan uit Vancouver, die altijd werd gezien als het Canadese antwoord op de Europeanen die werk uitbrengen op labels als Kompakt en Mille Plateaux. Artiesten die uitgaande van techno steeds abstracter gingen werken en uitkwamen bij intense ambient en glitch. Dus die nieuwe plaat moest ik horen… Je kunt het je misschien wel voorstellen: hoe mooi en verstild ook, de plaat kwam totaal niet bij me binnen. Ik was Lake Fire dan ook al bijna vergeten toen ik ‘m weer tegenkwam in het eindejaarslijstje van Bob Rusche, presentator van XRated op de Concertzender en kenner van alle soorten (dark) ambient. Ik besloot Loscil een tweede kans te geven.

Gelukkig maar, want ditmaal was ik direct verkocht. Loscil klinkt meestal kristalhelder en smooth, maar door een iets andere werkwijze is Lake Fire veel rauwer. Dat grijpt je bij de strot. De verstilling die we zo goed kennen, gaat hier hand in hand met een groot drama. Het album staat in het teken van natuurbranden die ervoor zorgen dat bossen zich weer kunnen verjongen. Een mooi fenomeen, maar door klimaatverandering is dat volledig uit de hand gelopen. Het leidde begin dit jaar tot de verschrikkelijke bosbranden rond Los Angeles – die we nog veel vaker kunnen verwachten als ‘het nieuwe normaal’ aan de West Coast van Amerika.

Scott Morgan beschrijft in geluid de pure horror die hij door zijn autoraampjes ziet. Het leidt tot aangrijpende nummers met veelzeggende titels als Bell Flame, Spark, Ash Clouds en Candling. De muziek is subtiel, organisch, maar ook donker en dreigend, en soms een beetje sci-fi-achtig (Scott Morgan gebruikt dezelfde synthesizers als Vangelis deed voor de soundtrack van Blade Runner). Soms is er een aanzet van een ritme, maar verder dan dat gaat het niet. Maar wat is nou precies die andere werkwijze die Loscil hier hanteerde? Hij nam het geluid van een in elkaar gelijmde oude gitaar en samplede dat om keer op keer opnieuw te samplen en steeds iets te bewerken. Zo ontstond dat rauwe en rokerige geluid dat het thema zo nodig heeft.

Dit is een van de zwaarste albums die Loscil ooit heeft gemaakt. Als statement kan het zich meten aan belangrijke albums als The Disintegration Loops van William Basinski, Four Rooms van Jakob Kirkegaard en Kyiv Eternal van Heinali. Een waarschuwing, maar een prachtige waarschuwing. Dankjewel Bob Rusche, dat je me hier nog eventjes op wees.

Alle beste albums van 2025:

Loscil – Equivalents

Geplaatst op door
Beantwoorden

Bezoeker van een tentoonstelling en de fotograaf, in een galerie in New York ergens in de jaren twintig van de vorige eeuw.
– Bezoeker: “Is dit een foto van water?”
– Fotograaf: “Maakt het verschil dan, wat er op de foto staat?”
– Bezoeker: “Maar ís het een foto van water?”
– Fotograaf: “Ik zeg je, het maakt niet uit.”
– Bezoeker: “Of is het een foto van de lucht?”
– Fotograaf: “Het is inderdaad een foto van de lucht, maar ik zie echt niet in waarom dat nou belangrijk is.”

De fotograaf was Alfred Stieglitz (1864 – 1946), naast fotograaf ook galeriehouder in New York en echtgenoot van schilder Georgia O’Keeffe. Stieglitz was de eerste die zijn camera in de lucht stak. Letterlijk. Vanaf 1922 richtte hij de lens omhoog en fotografeerde de wolken. Tot 1934 maakte hij honderden foto’s van de lucht en bracht die bij elkaar in series. Die gaf hij eerst muzikale titels mee (Music: A Sequence Of Ten Cloud Photographs of Songs In The Sky), later exposeerde hij de wolkenfoto’s onder de titel Equivalents.

Stieglitz was een toonaangevend galeriehouder die Toulouse-Lautrec, Cézanne en Picasso liet zien en persoonlijk bevriend was met Marcel Duchamp. En hij was al decennialang een meesterfotograaf die liet zien dat fotografie naast schilderen of beeldhouwen ook een van de scheppende kunsten is. Dat je met fotografie dus ook abstracte kunst kan maken – dat niet laat zien wat iets is, maar alleen emoties uit kan drukken. Op enkele uitzonderingen na – wanneer je een boom ziet of een bergkam – laat Stieglitz in Equivalents alle herkenbare referenties achterwege. Je ziet alleen wolken of mist. De fotograaf draait zijn afbeeldingen vaak ook een kwartslag of hij hangt ze ondersteboven. Veel foto’s zijn heel donker afgedrukt, zodat de lucht zwart of bijna zwart is. Zo is er optimaal contrast met de veel lichtere wolkenpartijen.

Deze manier van luchten fotograferen werd technisch pas in de twintiger jaren mogelijk, toen Stieglitz al zo’n veertig jaar bezig was. Het was ook het moment dat hij meer wilde dan alleen maar afgerekend worden op de onderwerpen op zijn foto’s. Stieglitz wilde eigenlijk iets abstracts als muziek op de gevoelige plaat vastleggen. Met zijn vrouw Georgia O’Keeffe fantaseerde hij dat zijn favoriete componist – Ernest Bloch – zijn foto’s zou zien en uitroepen: “Dit is muziek, man! Hoe doe je dat? Hier zie ik violen, daar fluiten en hobo’s en trompetten.” … En dat was precies wat gebeurde bij Stieglitz’ eerste wolkenexpositie in 1923.

De Equivalents-foto’s zijn tijdloos. Er is geen enkele verwijzing naar een moment of een plek. Ze kunnen overal gemaakt zijn en tussen 1922 of 2019. Hooguit zijn er hints naar een seizoen waarin een foto is geschoten. Er is ook eigenlijk niet veel meer te zien dan zuurstof- en waterstofmoleculen gegroepeerd. Of beter gezegd: er is zoveel meer te zien dan dat, dan alleen het zichtbare bestaan. Letterlijk en figuurlijk tonen ze dat er iets ‘in de lucht hangt’, dat er ‘meer is tussen hemel en aarde’ of andere clichés. Serieus, de foto’s laten zien dat emoties in vormen wonen – los van tijd en plaats. Net als muziek.

En het zijn deze gedachten die, bijna honderd jaar na Stieglitz’ eerste wolkenfoto’s, de Canadese ambientproducer en –muzikant Scott Morgan inspireerde tot een verstild meesterwerk van elektronische zachte ruis en natuurgeluiden. Onder zijn alias Loscil bracht hij in 2019 het album Equivalents uit. Net als de foto’s soms somber en donker, soms licht en hoopgevend. Net als de wolken continu in trage beweging, fascinerend en wonderschoon.

–

–

Alle beste albums van 2019: