Tagarchief: Top 2025

Jaaroverzicht 2025

Geplaatst op door
Beantwoorden

Foto: Sjef Prins – APA Foto

Er wordt vaak geklaagd dat er zo weinig vrouwelijke artiesten staan in de Top2000 en de Snob2000. Wat dat betreft zijn het hopeloos verouderde instituten. Inmiddels wordt de beste rock-, pop-, dance- en experimentele muziek gemaakt door vrouwen. Kijk maar naar de 25 van 25. Ik wil niet perse zeggen dat 2025 het jaar van de vrouw was, het is best wel m/v/x hier. De verdeling slaat wel lichtelijk uit: 14 van de 25 beste albums zijn dit jaar gemaakt door vrouwelijke artiesten.

Hier is de gehele lijst. Klik op de link voor elke recensie.

  1. Rosalía – LUX
  2. FKA twigs – EUSEXUA
  3. Ethel Cain – Perverts / Willoughby Tucker, I’ll Always Love You
  4. billy woods – GOLLIWOG
  5. Dijon – Baby
  6. clipping. – Dead Channel Sky
  7. DJ Koze – Music Can Hear Us
  8. Lyra Pramuk – Hymnal
  9. Amaarae – BLACK STAR
  10. Mavis Staples – Sad And Beautiful World
  11. Lucrecia Dalt – A Danger To Ourselves
  12. Oklou – choke enough
  13. Abel Ghekiere – In De Verte, Dit Uitzicht
  14. Loscil – Lake Fire
  15. DjRUM – Under Tangled Silence
  16. Saya Gray – SAYA
  17. Carminho – Eu Vou Morrer De Amor Ou Resistir
  18. Carrier – Rhythm Immortal
  19. Zea, Drumband Hallelujah Makkum – In Lichem Fol Beloften
  20. Heartworms – Glutton For Punishment
  21. Nazar – Demilitarize
  22. Lily Allen – West End Girl
  23. John Glacier – Like A Ribbon
  24. Katarina Gryvul – SPOMYN
  25. Oneothrix Point Never – Tranquilizer

Bij elkaar opgeteld bijna 22 uur aan muziek. Luister de hele lijst op Spotify:


Foto: Sjef Prins – APA Foto

‘tuurlijk. Cliché cliché: het was weer een lastige keuze. Ook 2025 was een buitengewoon boeiend muziekjaar. De lijst bubbling under is op zijn minst zo lang als de 25 van 25. Wat te denken van Nothing, bijvoorbeeld, van DARKSIDE (de band van Nicolás Jaar). Ook de geweldige tweede plaat van caroline heb ik moeten laten liggen (waar Abel Ghekiere ook zo’n fan van is). Of SABLE, fABLE van Bon Iver. You Are The Morning van jasmine.4.t. Sharon Van Etten maakte een mooi album met de band The Attachment Theory. Heel interessant was Sphaîra van Sara Persico: een geluidsexploitatie van de Rachid Karami International Fair in Tripoli. Er was natuurlijk de nieuwe Lorde, eindelijk weer terug op haar Melodrama-niveau. En Kali Uchis maakte een heerlijk zwoel soulalbum.

Nog meer heerlijkheid? De industrial op SickElixir van Blawan. So Lonely In Heaven en ouderwetse kwaliteit van ouwe-rotten-in-het-vak The Legendary Pinkdots (die had ik niet zien aankomen). Beside Myself van DJ Haram was spectaculair, net als de jazzband meets drum ’n bass op Boilerism van het Belgische ECHT! (ga die live zien als je kunt!). Sudan Archives maakte een fijne rechttoe-rechtaan dansplaat. Er waren zelfs goede platen van Lady Gaga en van Van Morrison. Kun je nagaan…

Albumhoes

Bij de beste albumhoezen is het ook vrouwelijkheid troef. Kijk maar naar Everybody Scream van Florence + The Machine en GIRLS van Princess Nokia. Maar het meest spectaculair (en op een bepaalde manier ook het meest vrouwelijk) is Virgin van Lorde.  

Re-releases en compilaties

Er kwamen zoveel fijne re-releases en livealbums uit dat ik met niet kon beperken tot een top 10. Sorry, het zijn er twintig geworden. Er is een hoop jaren zeventig en jaren tachtig-spul. Veel grote namen, ook. Dat is ook wel logisch als platen hun vijftigste verjaardag vieren. Gelukkig hoorde we ook veel zeldzame opnames en obscure bandjes.

  1. Madvillain, Madlib, MF DOOM – Madvillainy Demos
  2. The Treshold Houseboys Choir – Amulet
  3. Krautrock Eruption: An Introduction To German Electronic Music 1970-1980
  4. Jean-Michel Jarre – Deserted Palace (1972)
  5. Oksana Linde – Travesías
  6. Roots Rocking Zimbabwe, The Modern Sound of Harare’s Townships 1975–1980
  7. Dromen Zijn Vervlogen, De Vlaamse Onderstroom 1980 – 1988
  8. Sly & the Family Stone – The First Family: Live At Winchester Cathedral 1967
  9. All The Young Droids: Junkshop Synth Pop 1978-1985
  10. Peter Gabriel – Live at WOMAD 1982
  11. Deep Purple – Made In Japan
  12. John Lennon & Plastic Ono Band – Power To The People (Live at the One To One Concerts)
  13. When The 2000s Clashed
  14. Hüsker Dü – 1985: The Miracle Year
  15. Rolling Stones – Black And Blue (Super Deluxe)
  16. Underground Wave Volume 7 – cassette music from Belgium and The Netherlands
  17. Newcleus – Jam On Revenge
  18. Trax Records: The 40th Anniversary Collection
  19. Test Dept. – Industrial Overture: Studio & Live Recordings 1982-1985
  20. Pink Floyd – Wish You Were Here 50

Song van het jaar

Die is niet moeilijk. Al twee jaar gaat mijn sympathie uit naar het project De Niemanders van Arnhemmers Wout Kemkens en Rocco Ostermann. Eerst gingen ze langs gevangenissen om muziek op te nemen met gedetineerden en vorig jaar bezochten ze asielzoekerscentra om te musiceren. De tweede Niemanders-plaat verscheen vorig jaar. In april kwam het nummer Habibi uit op single. Het nummer wordt gezongen door de sympathieke raï-zanger en superster-in-de-dop Omar Alshahari en is kippenveltrekkend mooi. Tip: Ga de Niemanders zien als ze bij jou in de buurt zijn. Het is altijd even ontroerend als feestelijk. Zelfs rapper Rudeboy van Urban Dance Squad doet een duit in het zakje.

Clip van het jaar

De clip van het jaar is een protestsong. Hoe kan het ook anders in 2025. Pretrial (Let Her Go Home) is van de hand van Fiona Apple en een statement tegen voorlopige hechtenis van moeders in de VS. Die hebben vaak geen geld om op borgtocht vrij te komen. Als een soort rechtbankverslaggever zag Apple hoe families zo kapot worden gemaakt. In haar indrukwekkende video zien we talloze echte slachtoffers voorbijkomen, moeders én kinderen. Juist omdat het van die onschuldige huis-tuin-en-keuken opnames zijn, draait je hart om.

Concerten

De optredens van FKA twigs en van Neil Young sloegen dit jaar in als bommen. Over twigs heb ik al geschreven, maar wat die ouwe Young nog aan power heeft is onbeschrijflijk. Enneh: volgend jaar komt ‘ie weer…

Will Gregory Moog Ensemble, A Tribute To Wendy Carlos, Turbinenhalle Bochum (D), 23 augustus 2025

Mijn persoonlijke hoogtepunten vielen – naast Kraftwerk in Soestdijk, Abel Ghekiere op het Valkhof en het verjaardagsfeestje van Hang Youths Abel van Gijlswijk in Arnhem – buiten de reguliere popmuziek. Op 23 augustus zag ik het Will Gregory Moog Ensemble in de Turbinenhalle in Bochum. Het ensemble onder leiding van Will Gregory (van Goldfrapp) speelde een ode aan Wendy Carlos, de legendarische synthesizerpionier uit de jaren vijftig en zestig. We gingen terug naar Switched On Bach en soundtracks bij films als A Clockwork Orange. Magisch! Even adembenemend was de uitvoering van Steve Reichs Music For 18 Musicians door Het Muziek, HIIT en Storm in a Jar, op 23 oktober in het Muziekgebouw aan het IJ in Amsterdam. Hypnotiserend!

Films

Een goede ontwikkeling: er draaiden dit jaar veel muziekfilms in de bioscopen! Het ging vooral over jaren zestig iconen: De jonge Bob Dylan werd briljant geportretteerd in A Complete Unknown en Nebraska-age Bruce Springsteen in Deliver Me From Nowhere. Maar het mooist waren de docu’s. Er was de indrukwekkende concertfilm Pink Floyd at Pompeii – MCMLXXII. We zagen hoe John Lennon en Yoko Ono activistisch werden in New York (One To One: John & Yoko). En mijn favoriet dit jaar was de absurdistische biopic Swamp Dogg Gets His Pool Painted.

Boeken

Een lijstje:


Foto: Sjef Prins – APA Foto
  • Christopher Dallach – Neu Klang: The Definitive History Of Krautrock
  • Alan Jones – DISCOMANIA: Fantastic Beats And Where To Find Them
  • Liz Pelly – MOOD MACHINE: The Rise Of Spotify And The Costs Of The Perfect Playlist
  • De Jeugd Van Tegenwoordig – Tekstboek Jeugd
  • Patrick Tilon – Rudeboy: Inside Outsider

Vooral die autobiografie van Rudeboy vond ik interessant, al heeft hij – zoals we hem kennen van Urban Dance Squad – heel veel woorden nodig.

De doden

(De links in de stukje zijn naar mijn in memoriams voor weblog ondergewaardeerdeliedjes.nl.)

Ach, wat hebben we een hoop grootheden moeten missen dit jaar. Vooral de soulmuziek deed een aderlating. Ga maar na: Sam (van Dave), Chris Jasper (Isley Brothers), Gwen McCrae, Roberta Flack, Angie Stone, Sly Stone (geen familie – had wel een eigen Family), Steve Cropper (Booker T & The MG’s) en natuurlijk D’Angelo. Daarnaast ging David Thomas heen, frontman van Pere Ubu, en Dave Allen van Gang Of Four en Shriekback. Natuurlijk Marianne Faithfull en Brian Wilson. Rockers als Ozzy Osbourne, Ace Frehley van Kiss en David Johansen van New York Dolls. Pijnlijk is het verlies van George Kooijmans, Paul Van Bruystegem van Triggerfinger en natuurlijk Rob de Nijs. En er ging een van mijn grote helden heen: Dave Ball van Soft Cell. Het stemt treurig, maar het is niet anders.

Het voordeel is dat we eruit gaan met een stuk eeuwige schoonheid: de superlange versie – let op de klarinetsolo! – van Say Hello, Wave Goodbye.

Goodbye 2025, hello 2026. De beste wensen voor jullie allemaal. We gaan er weer een fijn muzikaal jaar van maken.

Rosalía – LUX

Geplaatst op door
Beantwoorden

‘Is het allemaal niet te ambitieus?’ ‘Is het niet erg pretentieus?’ … Fuck you, critici! Er is niks mis met ambitie en pretentie als het een plaat oplevert waar je maanden – nee: jaren – naar kunt luisteren, omdat je er telkens iets nieuws in ontdekt. Precies dat is LUX, het vierde album van de Catalaanse Rosalía. En dan is de samensmelting van klassiek en pop ook nog eens fijn overdonderend. Het is een ode aan creativiteit, bezieling, geloof en vrouwelijkheid. Om keer op keer opnieuw te draaien.

Pop en klassiek gaan samen? Meestal levert dat van die kitscherige  ‘Night of The Proms’-shit op, van dat Music-Was-My-First-Love-achtig geneuzel of bombast à la Barcelona van Freddie Mercury en Montserrat Caballé. Daar word je altijd een beetje misselijk van. Hoe anders is dat bij Rosalía uit Barcelona. Op LUX klinkt zij wel degelijk rauw, streetwise en origineel. Maar ook meeslepend emotioneel, dramatisch en bevlogen. Het is práchtmuziek. Ik krijg alleen al kippenvel op de armen als ik dit opschrijf.  

Klassiek met grote K
LUX is de vierde plaat van Rosalía Vila Tobella. Per jaar wordt er maar één student aangenomen aan de Escola Superior de Música de Catalunya en in 2014 was zij de uitverkorene. Dat wierp zijn vruchten af. In 2017 bracht zij de cocktailplaat Los Ángeles uit. Vanaf dan gaat ze steeds meer het experiment zoeken, eerst met flamenco en electronica op El Mal Querer (2018) en vervolgens met reggaeton, dance en latinpop op Motomami (2022). Ze bleek maling te hebben aan alle hokjes en grenzen in de muziek. Anno 2025 haalt ze de meest ‘heilige’ muziek door de mangel: klassiek met een grote K.

Berghain
Op 27 oktober kregen we een voorproefje van hoe dat zou gaan klinken. Toen bracht ze de single Berghain uit (volgens Rosalía moet je de titel letterlijk nemen: berggroef, het is blijkbaar geen verwijzing naar de Berlijnse club). Op de intrigerende single klinken naast het London Symphony Orchestra ook Björk en Yves Tumor. We horen Antonio Vivaldi, Igor Stravinsky, Richard Wagner en Carl Orff tegelijk, als een woedend koor losbarst: “Seine Angst ist meine Angst / Seine Wut ist meine Wut / Seine Liebe ist meine Liebe / Sein Blut ist mein Blut”. Als de boel stilvalt, zet Björk Guðmundsdóttir in: “The only way to save us is through divine intervention”. En Yves Tumor besluit het nummer rauw, met een citaat van bokser Mike Tyson: “I’ll fuck you till you love me”. Rosaliá laat ons in verwondering achter…

Spirituele queeste
Pas als onderdeel van LUX valt het kwartje. Het album is een songcyclus of oratorium van meer dan een uur, met achttien stukken verdeeld in vier ‘mouvementen’. (Op de digitale versie ontbreken overigens de nummers Focu ‘Ranni, Jeanne en Novia Robot.) Muziek en teksten zijn gewijd aan vrouwelijke heiligen van over de hele wereld. Denk aan Jeanne d’Arc, santa Teresa van Avila, de Sufi-dichteres Rābiʼa al-ʼAdawiyya al-Qaysiyya, de Middeleeuwse componiste en mystica Hildegard von Bingen, de Frans-Joodse filosofe Simone Weil, de Oekraïense schrijfster Clarice Lispector of de Bijbelse Miriam, zus van Mozes en Aaron. Het startpunt van haar spirituele queeste was heel persoonlijk: de relatiebreuk met latin-ster Rauw Alejandro. Ze zocht naar het goddelijke en kwam uit bij inspirerende vrouwen uit de hele wereldgeschiedenis. En uiteindelijk bij zichzelf. De 33-jarige (toeval?) componiste deed uitgebreid research. In interviews vertelt Rosalía hoe ze de wereldkaart beplakte met volgeschreven post-its. De verhalen kwamen in maar liefst veertien (!) talen terecht in fragmenten op LUX. Ze zingt niet alleen in het Spaans, Catalaans en Engels, maar ook in het Portugees, Frans, Duits, Oekraïens, Italiaans, Siciliaans, Arabisch, Hebreeuws,  Japans en zelfs in het Latijn en Mandarijn.

Break on through
Met andere woorden: aan pretenties geen gebrek. LUX is een universele plaat, aldus Rosalía. ‘Lux’ is het licht dat de wereld nodig heeft in deze absoluut duistere tijden. Het album is doordrenkt met diepreligieuze boodschappen. “Through my body you can see the light”, zingt ze intens op Divinize. La Yugular is tegelijk een ode aan de schoonheid van de kleine dingen (het hele universum past in een splinter) als een oproep tot blijvende nieuwsgierigheid. Het is prachtig als aan het eind een sample is te horen van Patti Smith: “Seven heavens? Big deal! I wanna see the eighth heaven, tenth heaven, thousandth heaven. You know, it’s like: Break on through the other side. It’s just like going through one door. One door isn’t enough. A million doors aren’t enough.”

Energie
De toon van het album wordt – letterlijk – gezet op het nummer Mio Cristo Piange Diamanti. Dat begint rustig als een pianoballad, maar na ruim een minuut zwellen de violen van het London Symphony Orchestra (onder leiding van Daniel Bjarnason) bombastisch aan. En Rosalía ontpopt zich steeds meer als een ware Maria Callas. Na een laatste krachtige uithaal grapt ze: “That’s gonna be the energy, hihi”. En dan horen we nog één keer het orkest: BOEEMMM! … Tegelijkertijd kan het album heel vreemd uit de hoek komen. Dan klinken er Aphex Twin-achtige stroboscoopbeats, stukjes rare reggaeton of onbestemd industrieel geluid. “Fe-fe-fe-fe-fe” in de scats. Je hoort walsjes à la Johan Strauss, maar dan met latinmuziek. En een van de hoogtepunten is het rustige fadonummer Mémoria, een duet met fadozangeres Carminho (haar nieuwe album haalde ook mijn 25 van 25). De twee mooiste stemmen van het Iberisch schiereiland bij elkaar! Met ook nog eens een hemels koor op de achtergrond.

Popmuziek
Tussen alle geluiden en teksten door besef je amper waar je naar zit te luisteren. Daarvoor moet je het album echt heel vaak op de draaitafel leggen. LUX is geen muzak. Het is gewoon hard werken. “Uiteraard vraag ik veel van mijn luisteraars, dat is juist het hele punt”, zei Rosalía in een podcast van The New York Times. Maar kun je dit complexe en gelaagde werk nog ‘popmuziek’ noemen? Haar zus en belangrijkste leidraad vindt van niet. Rosalía is het daar absoluut mee oneens: “I want to think that my music is pop. It’s just another way of making pop. There has to exist another way of making it pop! Björk proved it. Kate Bush proved it. And I need to think that what I’m doing is pop, because otherwise I don’t think then that I am succeeding.”

Het is haar gelukt. Rosalía heeft een popmeesterwerk afgeleverd waarvan we altijd onder de indruk blijven. De plaat van het jaar is het zeker, maar misschien ook wel de plaat van de eeuw.

Alle beste albums van 2025:

FKA twigs – EUSEXUA

Geplaatst op door
Beantwoorden

Bijna Bowieaans verandert FKA twigs iedere keer van uiterlijk en muziekstijl. Ze wordt iedere keer meer buitenaards. Ze verbaast iedere keer meer. Dit jaar sloegen we stijl achterover van haar live performances én van haar album EUSEXUA.

Al eind januari was het duidelijk: Tahliah Debrett Barnett, alias FKA twigs, heeft een plaat gemaakt die hoog in de eindlijstjes zal eindigen. Niet voor het eerst, trouwens. Met MAGDALENE haalde ze de eerste plaats in mijn 19 van 19. Die plaat was zo bloedmooi, kwetsbaar en persoonlijk. EUSEXUA is minder kwetsbaar – FKA twigs is een sterkere vrouw nu – maar minstens zo persoonlijk. Ditmaal kiest ze voor techno en leftfield dance. Muziek om samen mee te zijn. Om te zweten. Uit jezelf te treden. Zoals de titel al zegt: een seksuele vorm van euforie. Volgens FKA twigs is ‘eusexia’ de spirituele ervaring op het moment nét voor een orgasme.

Liveshows
Die euforie kan een plaatlengte aanhouden, maar ook een liveshow lang, zo bewees Barnett dit jaar. Ze kwam het best tot haar recht tijdens de spectaculaire optredens die ze deed op festivals, maar vooral in concertzalen. Je wist niet wat je zag! Het was futuristisch totaaltheater, seksueel ballet en onmenselijke acrobatiek tegelijkertijd. Een videoclip in het kwadraat. De toekomst van livemuziek. De rollende ritmes, stuwende synths en soms etherisch hoge falsettos van de EUSEXUA-nummers lieten de performances helemaal vliegen. Dit was FKA twigs ten top. (Voor een indruk: zie FKA twigs live @ Lowlands hieronder.)

Koreless
De artieste die we voorheen kenden als twigs werkte al sinds 2023 aan deze nieuwe muziek, maar toen een aantal songs online waren gelekt gooide ze alles weg en begon opnieuw. Ze ging daarvoor in zee met dj en producer Koreless uit Glasgow. (Ze kende elkaar al een tijdje, want FKA twigs regisseerde in 2021 de videoclip van het nummer White Picket Fence van Koreless.) Voor de vocalen kreeg Barnett hulp van de experimentele producer en songwriter Eartheater. En dat is te horen.

Ray Of Light
Dus EUSEXUA is geen typisch dancealbum geworden. Daarvoor zijn twigs en Koreless te creatief en te veelzijdig. Maar titelnummer en opener zet ons wel op de dansvloer, zeker als die rond twee minuten en veertig seconden echt loos gaat. In de eerste nummers heerst de geest van Madonna op haar hoogtepunt: het album Ray Of Light uit 1998. Dat betekent techno meets electropop meets triphop meets Arabian and Indian. Heerlijk hoe de drums uit de doosjes van Koreless alle kanten op stuiteren, vooral in het dwingende nummer – what’s in a name? – Drums Of Death. Berghain, here we come! … twigs zingt ook als de queen of pop destijds. Luister maar naar uithalen als “It feels like she just got home”,  When a girl feels good, she’s gonna keep you around” of “It feels nice”. Heerlijk, hoor, maar associaties met Björk, Fever Ray, Kate Bush of zelfs Hildegard von Bingen zijn ook nooit ver weg.

Tempo terug
Halverwege de plaat draait FKA twigs op nummers als Sticky (“I’m tired of messing upop my life with overcomplicated situations ands sticky situations”) – met een prachtig haperende synthesizer – en het adembenemend esoterische Keep It, Hold It het tempo even terug, om weer een doorstart te maken met het kinderlijke en Chinees aandoende niemendalletje Childlike Things (met een bijrol voor North-West, jeweetwel, de dochter van Kim en Ye). En een indrukwekkende trilogie sluit EUSEXIA af: het sensuele en Björk-achtige Striptease, het zwevende Boards Of Canada-achtige 24hr Dog (“I’m a dog for you”, kweelt twigs door de autotune in de allerbeste Iggy & The Stooges-traditie) en de krachtige ballad Wanderlust – waarna aan het eind nog even de ritmes mogen losbarsten.

Toegift
De kritiek was dat FKA twigs een goedkope gooi zou doen naar succes à la brat van Charli xcx. Maar twigs was al veel langer met dit materiaal bezig – getuige de online leaks in 2023. Bovendien: naast Charli is nog wel plaats op de sexy troon. Zeker met zo’n originele, creatieve, gelaagde en vooral krachtige plaat als EUSEXUA.

Net als bij haar concerten kwam FKA twigs dit jaar nog met een spectaculaire toegift. Op 14 november 2025 verscheen een compleet nieuw album: EUSEXUA The Afterglow. Het is allemaal vintage twigs wat daarop staat. Superlekker, interessant, innovatief en supervrouwelijk – met ondere een fijn duet met Oklou. Het was alleen net niet zo’n complete verassing als EUSEXUA in januari.

Alle beste albums van 2025:

Ethel Cain – Perverts/Willoughby Tucker, I’ll Always Love You

Geplaatst op door
Beantwoorden

Het jaar 2025 was het jaar van Ethel Cain. Op 8 januari kwam Perverts uit en op 8 augustus het album Willoughby Tucker, I’ll Always Love You. En dan deed ze ook nog een succesvolle tour die haar onder andere in oktober naar Utrecht bracht. Maar… Ethel Cain is eigenlijk dood. Dus leve Ethel Cain!

Hoe zit dat? Ethel Cain is niet een componiste/muzikante/zangeres, maar een karakter verzonnen door de 27-jarige Hayden Silas Anhedönia uit Tallahassee Florida. Vanaf haar debuutalbum Preacher’s Daughter uit 2022 vertelt zij het semi-autobiografische verhaal van Ethel Cain. Willoughby Tucker is het tweede deel en er schijnt nog een derde album aan te komen: Preacher’s Wife.

Verziekte inslag

Het begin dit jaar verschenen Perverts is eigenlijk geen album, maar een maar liefst negentig (!) minuten durende EP. Het is geen onderdeel van de Ethel Cain-trilogie, maar de muziek is zo ontzettend goed dat ik het hier niet onbenoemd wil laten. Vooral ook omdat de EP bijna nergens een positieve recensie krijgt. De EP staat vol met psychotische en zeer donkere soundscapes. Het zijn lange en slepende etherische ambient drones, vaak tien minuten tot een kwartier lang. Voor de kenners: die zitten ergens tussen Nurse With Wound en Grouper in. Referenties naar 19e eeuwse Christelijke hymnes zijn er ook. Er zitten hele creepy geluiden in: een kapotte radio, het kloppend hart van een ongeboren baby, de bel van de Sacristie, getik en gezoem, cymbalen, heel veel witte ruis. Een doffe stem heel ver weg lispelt continu ‘I love you’, de intonatie verloopt van liefdesverklaring naar dreigement. Iets later zing een gekwelde Anhedönia ‘I am punished by love’. De sfeer is American gothic, zeg maar David Lynch meets Blair Witch, maar dan helemaal abstract gemaakt. Vaag en onbestemd. Claustrofobisch. Weerzinwekkend. En met een verziekte inslag. Titels als Perverts, Punish, Onanist en Housofpsychoticwomn spreken boekdelen. Dit is beslist geen vrolijke kost, eerder verontrustend en depressief. Maar de eerste keer luisterde ik ademloos toe en dat doe ik bijna een jaar later nog steeds.  

Onschuld en ongeluk

Net zo verontrustend, depressief en American gothic is Willoughby Tucker, I’ll Always Love You, maar iets minder slepend. Aan het eind staan nog een paar hele lange, bijna instrumentale werkstukken op (zoals Tempest en Waco Texas), maar de muziek op dit album is iets meer gestructureerd. We horen ook banjo’s en steelgitaar. Het door 80’s synthpop en powerballads geïnspireerde nummer Fuck Me Eyes zou je met enige fantasie zelfs als radiohit kunnen beschouwen (zou het een verwijzing zijn naar Kim Carnes’ Bette Davis’ Eyes?). Dit ligt allemaal meer in de lijn van het succesvolle Preacher’s Daughter uit 2022, waarop ze zich ontpopte als een duistere duivelse tegenhanger van Taylor Swift. Zelfs iemand als Barack Obama was fan (hij zette Ethel Cains anti-patriottische American Teenager in zijn playlist).

Ook thematisch ligt Willoughby Tucker in het verlengde van die plaat. Het is de prequel op Preacher’s Daughter. Het verhaal Ethel Cain gaat over hoe een jonge vrouw omgaat met religie, armoede, seksueel misbruik en fysiek en psychisch geweld. Anhedönia verwerkte daar ook haar eigen ervaringen in. (Ze groeide op in Indiana, Alabama en Pennsylvania, in een extreem streng katholiek gezin.) De plaat volgt Ethel Cain, dochter van een gewelddadige en fanatieke predikant. Ze groeit op in een cult-achtige omgeving van religieuze repressie en stilte. Na de dood of de verdwijning van haar vader probeert ze te ontsnappen aan haar verleden. Ze raakt verstrikt in perverse seks, destructieve relaties en één daarvan wordt haar fataal. De plaat eindigt met de gruwelijke moord op het hoofdpersonage en daarop volgt kannibalisme (ik ga niet in op de details). In de prequel vertelt Ethel Cain over haar jeugdliefde Willoughby Tucker. Die staat symbool voor onschuld en een gemiste kans op geluk. Wat zou er gebeurd kunnen zijn als Ethel niet een verkeerde afslag had genomen?

Van bitterzoet naar dramatisch

Het eerste nummer op Willoughby Tucker, I’ll Always Love You gaat over Ethel’s enige jeugdvriendin: Janie. Het klinkt elegant à la Phoebe Bridges. In het al eerder genoemde Fuck Me Eyes gaat het over haar klasgenootje Holly Reddick, de Prom Queen of Miss waar iedereen verliefd – of geil – op is. Ook Willoughby. Dustbowl gaat over de diep depressieve leegte – kleurig verlicht in de drive-ins en motels van het Amerikaanse Zuiden – en is een voorproefje op wat gaat volgen. In de nummers erna wordt steeds meer ingezoomd op Ethel’s gevoelens voor Willoughby. Die blijken ook wederzijds. De liefde is bitterzoet. “To love me is to suffer me”, zingt Ethel Cain gekweld over de pastorale folk van Nettles. Het nummer A Knock At The Door kondigt de ellende al aan. Ze zingt: “Everything I’ve loved, I’ve loved it straight to death / So I’m still scared of that knock on the door”. In de instrumentale ambient van Radio Towers (dat nog het dichtst in de buurt komt van Perverts) doet het geluid van een hartmonitor het ergste vrezen. In het Tempest wordt Willoughby overvallen door een orkaan en komt hij bijna om het leven. De muziek klinkt net zo stormachtig. Het dramatische slotepos Waco, Texas (W.T., net als Willoughby Tucker) maakt duidelijk waarom de relatie gedoemd is om te mislukken. Als ze te dicht bij elkaar komen, vliegt de wereld in brand.

Doorgronden

De magistrale muziek ‘leest’ als een roman. Het verhaal van Ethel en Willoughby wordt vormgegeven in songs die even bedwelmend als bloedmooi zijn. De creaties zijn mysterieus en melancholiek als in Angelo Badalementi’s soundtracks en hebben tegelijkertijd die grootse geluidsexplosies als in de oeuvres van Sunn O))) of Godspeed You! Black Emperor. Daaroverheen zingt Hayden Silas Anhedönia slepend, alsof ze de kruising is van Lana del Rey met de jonge Michael Gira van The Swans.

Dat alles bij elkaar opgeteld maakt wonderschone muziek – of het nou op EP, album of live is. Je moet er alleen wel de tijd voor nemen om die te doorgronden.  

Alle beste albums van 2025:

billy woods – GOLLIWOG

Geplaatst op door
Beantwoorden

Een ‘golliwog’ – ook wel ‘golly’ genoemd – is een lappenpoppen kinderboekfiguurtje dat eind 19e eeuw is bedacht de Amerikaanse Florence Kate Upton. Het verscheen voor het eerst in het boekje Two Dutch Dolls And A Golliwog uit 1895, als ‘enge zwarte kabouter’ die als snel een ‘vriendelijk gezicht’ kreeg. In de jaren daarna beleefde het wezentje heel veel vrolijke avonturen met poppen en kinderen. Maar je voelt ‘m al aankomen… Golliwog bleek zo racistisch als Blackface en Zwarte Piet in Nederland.

Zo’n sprookjesachtig figuur die eigenlijk staat voor ellende in de werkelijke wereld is symbolisch voor het nieuwe album van billy woods. Dus GOLLIWOG is een titel die de plaat helemaal dekt. Alleen zijn de sprookjes op het album niet naïef en kinderlijk, maar hallucinant en huiveringwekkend. billy woods brent zijn persoonlijke variant van horrorcore. Die is creatiever, diepgaander en intelligenter dan wat er  doorgaans in het genre wordt geproduceerd. Niet voor niets wordt billy woods – die is opgegroeid als zoon van een Jamaicaanse professor in de literatuur (moeder) en een marxistische rebel die eindigde in de Zimbabwaanse regering (vader) – gezien als ‘hogeschool rapper’, op wiens teksten je zou kunnen promoveren.

De 47-jarige billy woods (bewust zonder hoofdletters) maakt altijd intrigerende platen. Zo eindigde zijn Aethiopes al hoog in mijn 22 van 22. Maar op de achttien nummers van GOLLIWOG gaat de inmiddels New Yorkse hiphop-veteraan verder dan hij eerder ging. En daarmee maakt hij de recensenten gek. Zo omschreef het Belgische HUMO de plaat als ‘surrealistisch kinderboek, bedwelmend heksenbrouwsel en haperende jukebox’. Muziekkrant OOR heeft het over een ‘hallucinante horrortrip met stinkende beats en samples van moordscènes’. Dat soort half-poëtische teksten omschrijven precies wat er gebeurt op GOLLIWOG.

Op GOLLIWOG werkt billy woods samen met een keur aan interessante medewerkers: Conductor Williams, El-P, Messiah Muzik, The Alchemist, de uitmuntende DJ Haram, Kenny Segal, Shaba Hutchings en E L U C I D, zijn vaste maatje in rapduo Armand Hammer (die vorig jaar mijn 24 van 42 haalde). Samen maken ze een psychedelisch amalgaam aan vintage soul, lo-fi jazz, noise, industrial en ambient. De samples en de scratches hebben iets looms, iets kruiperigs. Gruizige beats en mistige loops worden laag op laag op laag opgebouwd naar heel erg filmische muziek. Het begint letterlijk als een horrorfilm, met een spoel over de projector. Ergens in de verte klinkt een staccato sax. Een ijzingwekkend geschreeuw. Gezoem van vliegen. Psycho-achtige violen zwellen aan. Creepy muziekdoosjes. Een vrouw heeft een hartverscheurende huilbui. Je hoort dreinende kinderen (zijn ze angstig?). Heel veel regen. Unheimische ruis. Er klinken tientallen stemmen in je hoofd. Zo ontstaan een geheel eigen paranoïde universum.

Maar de wrange werkelijkheid is nooit ver weg. Over die dromerige muziek rapt billy woods zijn vreemde, asynchrone flows. Hij brengt die losjes, een sterk contrast met de teksten over slavernij, kapitalisme, onderdrukking en alledaags racisme. Op BLK XMAS rapt hij “Horror, drama, suspense / It’s a thriller if you can pay the rent” en even later “My neighbors just got evicted / How gon’ put folks out a week before Christmas?”. Op BLK XMAS valt hij Afrikaanse leiders aan die hun thuisland in de uitverkoop gooien (“Staggering post-colonial African zombie state / Chase the people into the waves / Watch every ship and raft / Till they disappear”).

Soms dicht hij met bijtende humor: “My people fled tot he mountains, but it’s nowhere the white man won’t go”, verzucht hij in opener Jumpscare. En op Corinthians neemt hij multimiljardairs met een ruimteobsessie (jeweetwelwie) op de hak (“Them crackers won’t make it to Mars”). Maar soms is billy woods ontroerend schrijnend. Over die genoemde huilbui-samples (in Waterproof Mascara) heen klinkt het: “Watched my mother cry from the top of the stairs / Scared when it came through the walls, I covered my ears / Half-hoping you-know-who would die, then he did (Surprise) / Careful what you wish for, might just get that shit / Mom showed us where she kept the passports hid”.

Nog meer rake quotes? Op All These Worlds Are Yours spreekt billy woods over beelden van Oekraïne of Gaza op tv. “Todat I watched a man die in a hole from the comfort of my home / The drone flew real low, no rush, real slow.” Dat doe je toch even slikken. Maar een van de meest indrukwekkende teksten is Born Alone. Hij herdenkt zijn vermoorde neef door de sneakers die hij droeg: “Dead man’s shoes, double dare you to rock ‘em / Slip ‘em on smooth, they gon’ fit no problem / They always do / It’s like they were made for your two feets, kids laid out in the streets, no kicks, limbs askew / That’s how they did my cousin in ’86, auntie saw it on the news”.

Duistere sprookjesmuziek met even duistere felrealistische teksten… GOLLIWOG is een macabere plaat. Maar indrukwekkend, heel indrukwekkend.

Alle beste albums van 2025:

Dijon – Baby

Geplaatst op door
Beantwoorden

Wat een man is die Dijon Duenas! In roerige tijden – hij werd vader, speelde mee op Sable, Fable van Bon Iver, acteerde met Leonardo DiCaprio in de Hollywood-blockbuster One Battle After Another en was als songschrijver en producer allesbepalend op het nieuwe album SWAG van Justin Bieber – speelde hij het klaar om op 15 augustus onaangekondigd een fantastisch soloalbum te droppen: Baby. Daarop brengt hij heden, verleden en toekomst van de r&b samen.

Deze tweede soloplaat van het 33-jarige multitalent uit Baltimore staat vol met ideeën en stuitert alle kanten op. Soms lijkt het of je naar vier of vijf songs tegelijk zit te luisteren. Maar overall genomen klinkt het album als een coherent geheel. Dat is knap.

Veel meer dan Prince
Een vergelijking met Prince dringt zich als eerste op: het lijkt wel of álle ideeën van het dubbelalbum Sign O’ The Times zijn samengebald in de 37 minuten en 45 seconden die Baby duurt. Bovendien kan Dijon krijsen en schreeuwen zoals de Paarse Geilneef deed op – pak ‘m beet – The Beautiful Ones of de uitbarsting “Honey, I know, I know, I know, times are changing” op het nummer Purple Rain. En dan staat er op het album van Dijon ook nog een nummer met de titel Automatic. De synths lijken misschien weggelopen uit het gelijknamige Prince-nummer, maar er is veel meer aan de hand. We horen wat melige human beatboxes, een modderige bas, gruizig opgenomen hiphop vocals en gesamplede hijgjes. Alles hobbelt speels voort.

Halve geschiedenissen
Dit is exemplarisch voor het hele album. Referenties zijn er genoeg. De halve r&b-geschiedenis komt voorbij: van Luther Vandross via D’Angelo tot Frank Ocean, maar ook de halve geschiedenis van de synthpop: van Scritti Politti tot Oneothrix Point Never. Dijon kan zangkrijsen als een Prince, maar vaker klinkt zijn stem als een kruising tussen Anderson .Paak en Smokey Robinson. Je hoort Dijon vaak van heel dichtbij, alsof hij in je huiskamer zijn songs staat te improviseren. En dan is er nog die allesbepalende offbeat (of ‘drunken drums’), die net achter of voor de maat lopen, en zo uit de koker van J Dilla lijken te komen. Maar alles bij elkaar weet Dijon dit samen te smeden tot een uniek geluid.

Experimentele collage
Hij heeft Baby – samen met mensen als BJ Burton, Henry Kwapis, Tommy King, vaste partner Mk.gee en producer Andrew Sarlo – helemaal thuis opgenomen. Het is een vreemde mix van soms overstuurde lo-fi, soms dof geluid alsof je onder water bent en volledig uitgekristalliseerde – noem het maar gladde – productie. Allemaal door elkaar heen. Het zit vol met rare geluiden, van het o-o-o-o-o-o uit Laurie Anderson’s O Superman tot het geluid van een blaffende hond dat wordt gemorpht in metaalgeschraap. Er is extreem gebruik van echo, reverb, slow-motion en vertraging, wat de muziek soms een psychedelisch randje geeft – er wordt gespeeld met tijdbeleving. Het lijkt vaak wel of je naar een timelapse van een nummer zit te luisteren. Ritmes botsen tegen elkaar op. De nummers hebben maar zelden een refrein. Dat alles bij elkaar maakt Baby nogal glitchy, collageachtig en experimenteel. Dat is heerlijk!

Open en persoonlijk
Zo oorspronkelijk als dit funky allegaartje klinkt, zo open en persoonlijk zijn Dijon’s teksten. Ook dat is best uniek. Het album is een grote ode aan liefde en huiselijkheid. Hij zingt over zijn zoontje, de zwangerschap van zijn vrouw en de moeilijke bevalling. Allemaal in directe zinsneden: “I touch your belly”, “Went to cherish your mother”, “Even when I’m by myself and I start to fantasize, I feel it in the pit of my chest: she loves me”, “Just hold me like I’m dying with you”. Heel romantisch, maar aards. Ondanks al zijn succes kent Dijon Duenas geen pretenties. Verfrissend.

Schijnbaar achteloos zet hij hier een spectaculaire nieuwe variant op pop, soul en r&b neer.

Alle beste albums van 2025:

clipping. – Dead Channel Sky

Geplaatst op door
Beantwoorden

“The sky above the port was the color of televison turned to a dead channel.”

Voordat alle tv-kanalen 24/7 gingen uitzenden, zag je ’s nachts urenlang geluidloze zwart-witte ruis op tv. Een ‘dead channel’ werd dat in het Engels genoemd. Dat kon je bijvoorbeeld zien in het Orwelliaanse jaar 1984. Het was het jaar waarin William Gibson zijn legendarische roman Neuromancer uitbracht, grondlegger van het dystopische science fiction-genre ‘cyberpunk’, met bovenstaand citaat als openingszin. Wat is cyberpunk? Zeg maar 1984 meets The Matrix. Donkere sferen, vervallen werelden vol robots, een verziekt – soms post-nucleair – klimaat, een alles controlerende overheid, fascisme, veel neon, doorgeschoten kapitalisme en vrijplaatsen vol rebellen met vaak haperende techniek. Een sci-fi film-noir als Blade Runner is een goed sfeervoorbeeld. Voor de jongeren onder ons: The 100 mag ook.  

Het experimentele hiphoptrio clipping. (rapper Daveed Diggs en producers William Hutson en Jonathan Snipes uit Los Angeles) liet zich – na twee indrukwekkende albums vol industrial ‘horror-core’ – opnieuw inspireren door cyberpunk. Het leverde een soort van conceptalbum op, maar neem dat niet al te serieus. Het is vooral een mixtape-achtige reeks cybersfeertjes en – intermezzo’s. Doorheen het hele album klinken geluiden van verouderde techniek: kraakjes, piepjes, bliepjes, een faxapparaat, het opstarten van een modem, een overslaande cd. Dead Channel Sky is vooral een ode aan het genre, waarin het massieve geluid van clipping. (ja, zo schrijf je het echt) voor het eerst sinds tijden weer een beetje lucht krijgt. clipping. is naar de club gegaan, zo lijkt het wel. Het is heerlijk. Wel een beetje wennen voor de hardcore clipping.-fans, maar wees gerust: nog steeds neigt de muziek meer naar Throbbing Gristle of Meat Beat Manifesto dan naar Kool Keith of Getoboys.  

clipping. startte in 2009 als antwoord op mainstream hiphop. De noise van het trio werd steeds harder, sneller, industriëler en vreemder. Toch zien ze zichzelf in de traditie van mensen als Dr. Dre en Public Enemy-producers The Bomb Squad. Maar clipping. vergelijkt zich met ook met Eminem, My Bloody Valentine, Tim Hecker (Scanner) en Gravediggaz. Een paar jaar geleden bevonden ze zich ineens in de voorhoede van de zogenaamde horror-hiphop met bloederige teksten, huiveringwekkende albums en briljante nummers als Visions Of Bodies Being Burned (2020). Maar in 2025 richtten de drie hun vizier op science fiction en retro-futurisme. Dat is trouwens niet voor het eerst. De rapgroep is al twee keer genomineerd voor de Hugo Awards: de meest prestigieuze prijs voor sci-fi literatuur. In 2016 maakten ze het album Splendor & Misery, een afro-variant op 2001, A Space Odyssey, en in 2017 het album The Deep over een ‘zwart Atlantis’.

De nummers op Dead Channel Sky worden laag voor laag opgebouwd tot iedere keer weer een climax (behalve misschien in de korte intermezzo’s à la 1. Outside van David Bowie). Na een kort intro zet openingsnummer Dominator meteen de toon: we horen jaren 90-techno waarin een sample van het Rotterdamse Human Resource op zijn kop wordt gezet (“I’m the one and only dominator!”) Maar er zijn ook verwijzingen naar Public Enemy’s Bring The Noise (“Once again, back is the incredible…”). Daarna gaan we als vanzelf door naar een heerlijk harde The Prodigy-achtige track: Change The Channel. Samengebalde adrenaline gevangen in big beats. Op een nummer als Mood Organ gaat metalige glitch hand in hand met stukjes breakbeat. Alleen Keep Pushing komt nog het meest in de buurt van traditionele hiphop (het doet een beetje denken aan Slapeloze Nachten van The Opposites). In het stemmige Code horen we cryptische zinsneden gesampled uit het video-essay The Last Angel Of History (1996) van het Black Audio Film Collective, waarin hoofdpersoon Data Thief door de het verleden reist om fragmentjes Detroit techno, Sun Ra Arkestra en Octavia te verzamelen in een tijdscapsule. Mirror Shades pt. 1 is een geinige verwijzing naar de zonnebrillen die Neo en kompanen dragen in The Matrix. En op Mirror Shades pt. 2 werkt clipping. samen met  het Canadese lhbtqi-dames-rapduo Cartel Madras. Verfrissend! Op Scams klinkt rapster Tia Nomore als welkome afwisseling. Ook weirdo-rap fenomeen Aesop Rock krijgt een fijne cameo. Hij doet mee met clipping. op het geweldige Welcome Home Warrior – een match made in heaven!

De snelheid en de flows van rapper Daveed Diggs worden weleens vergeleken met die van Eminem, maar die laatste legt het toch echt af bij Diggs. Het mitrailleurtempo waarin hij bij clipping. zinnen formuleert is onnavolgbaar. Je zult Dead Channel Sky echt meermalen moeten beluisteren om geen woorden te missen.

Het is indrukwekkend om te zien hoe hij dat ook live doet. Op 18 september stond clipping. in een uitverkocht Paradiso. Ze brachten een mooie dwarsdoorsnee uit hun carrière, dus horror en science fiction door elkaar. Het kon de zaal helemaal niets schelen. De moshpit ging loos op elke tempoversnelling en lawaaiuitbarsting, zong mee met elke coupletregel (Daveed Diggs prees Paradiso toen de hele zaal meezong: “And everywhere you go / Just keep on pushing dope/ However hard it’s been / Get up and push again”. Hij had nog nooit zulke fanatieke ‘drugsdealers’ gezien). Alleen het tempo van zijn raps hield niemand bij.

Het trio bewees in 2025 eens te meer: clipping. is alive and kicking!

Alle beste albums van 2025:

DJ Koze – Music Can Hear Us

Geplaatst op door
Beantwoorden

Weet je wat je eigenlijk eens zou moeten doen? Een keertje grasduinen door het hele oeuvre van de Duitse producer Stefan Kozalla, alias DJ Koze. Dat is een vrolijke ode aan de creativiteit, met als middelpuntvliedende kracht immer techno, trance en ambient. Noem het maar ‘verwondering op de dansvloer’. Je hoort vette en snijdende beats (check vooral eens het nummer met de toepasselijke titel Wespennest), met daaroverheen allerlei dissonante lagen, vervreemdende samples, gastvocalisten variërend van Hildegard Knef tot Sophia Kennedy en samenwerkingsverbanden met bijvoorbeeld Caribou of Apparat. En dan is hij ook nog eens het meesterbrein achter het maffe album Hit Parade van Róisín Murphy uit 2023. Psychedelica die de psilocybine-toets ruimschoots doorstaat: DJ Koze’s vibe is vergelijkbaar met die van The Orb, maar zijn toon is lichter en met meer humor. Camp en kitsch staan vaak centraal.

Stefan Kozalla is ruim 53 jaar geleden geboren in de Noord-Duitse bier- en havenstad Flensburg (erotisch postorderbedrijf Beate Uhse komt daar ook vandaan, wetenjullievastnogwel boomers). Hij belandde begin jaren negentig in Hamburg en ontpopte zich als enfant terrible van de legendarische Golden Pudel Club. De afgelopen jaren heeft DJ Koze een paar albums uitgebracht die tegen mijn top zoveel aan schuurden, maar het telkens net niet haalden. De bovenstaande elementen  waren nog iets teveel los zand. Maar in 2025 kwam hij met Music Can Hear Us op de proppen en daarop klinkt het concept Koze helemaal uitgekristalliseerd. En net even rijker qua invloeden en fragmenten. Mocht je op basis van de vorige platen nog geen zin hebben in een nieuwe Koze, dan zijn er altijd nog de ronkende teksten in het persbericht die je lekker maken. “Krachtiger drugs dan Music Can Hear Us vind je dezer dagen niet op de legale markt.” En vooral: “DJ Koze sleutelt al jaren aan een doorbraak in de toeristische sector: reizen zonder te bewegen. Hij was daar nooit dichterbij dan nu.” Tijdreizen valt daar ook onder…

Zo begint het album met flarden van de Perzische dichter-filosoof Jalal ad-Din Rumi uit de 13e eeuw: “Ergens buiten de discussie over welke ideeën goed en welke fout zijn, bevindt zich een braakliggend terrein: we zien elkaar daar.” Daarmee is de toon gezet. Meteen denderen we door met jaren negentig-icoon Damon Albarn in een zomerse, licht drum ’n bass-achtige amapiano setting. Heerlijk. Vooral omdat de Blur- en Gorillaz-zanger – ditmaal gedrenkt in autotune – zich moet beheersen om niet in gegiechel uit te barsten om het kitscherige Spaanse gitaargetokkel om hem heen. Daarna keren we terug naar ons buurland met een stukje ‘DDR-folk’ in Der Fall (met Sophia Kennedy) en het hilarische Wie Schön Du Bist waarin DJ Koze wordt bijgestaan door niemand minder dan The Düsseldorf Düsterboys – geil gezongen alsof je een Duitse softporno uit de jaren zeventig hebt aanstaan. Fun fact: het nummer wordt gedragen door een sample uit Bleib Doch (1978) van singer-songwriter Holger Biege, die van Oost-Berlijn vluchtte naar Hamburg.

De Oostenrijkse gothic zangeres Soap&Skin staat centraal in het mysterieuze dubbelnummer A DóndeVas?/Vamos A La Playa. “Wir gehen an den Strand”, lispelt de zangers zachtjes, vervolgens duiken we in een minimalistisch The Orb-achtig dub-universum, om te eindigen in een gestripte en wel heel donkere uitvoering van de nucleaire Righiera-klassieker uit 1983. Indrukwekkend!

Vervolgens mag Sophia Kennedy nog een keertje terugkomen in de frivole track Die Gondel. Omdat je daarna misschien een beetje klaar bent met al die licht psychedelische zomersfeertjes, komt DJ Koze met drie bangers aanzetten (achtereenvolgens electro/breakbeat in Brushcutter, techno/trance in Buschtaxi en het stuwend swingende Aruna). De laatste loot aan dit adembenemende album is Umaoi, opgetrokken uit het gekweel van wat Japanse doowop-dames, waardoor je glimlachend en hoofdschuddend de rit uitzit. Nee, daarmee doe ik ze tekort. DJ Koze werkt hier samen met het collectief Marewrew, dat de uitstervende Ainu taal van inheemse groepen in Noord-Japan in leven wil houden.

Misschien is het slotnummer wel exemplarisch voor Music Can Hear Us. DJ Koze opereert continu op het snijvlak van ironie, vette lol en serieuze thematiek. Juist dat maakt zijn muziek zo intrigerend. Met dit beeldende en caleidoscopische album slaat de man uit Hamburg de spijker op zijn kop.



Alle beste albums van 2025:

Lyra Pramuk – Hymnal

Geplaatst op door
Beantwoorden

Tijdens de voorbereidingen voor dit album nam Lyra Pramuk op in een houten huisje ergens in de Dolomieten. Ze stond op het balkon, keek naar het uitzicht en moest huilen.

De bergen tegenover haar waren slachtoffer van een klimaatramp. Tijdens de extreme stormen in 2018 werden veertien miljoen bomen ontworteld. De destructie van de eeuwenoude natuur was toe te schrijven aan de mens, concludeerde ze. Het raakte haar persoonlijk. “The mountains are literally scarred, and I have a lot of scars from surgeries that I’ve had as a trans person, so I felt connected tot he land in this very deep way”, zo vertelde ze later aan webmagazine Hearing Things. “Our arrogance as a society has caused me pain that is also causing these mountains devastation in other ways, and just to be with that, you sing very differently. The Dolomites are so ancestral, you can’t help but feel very small in their presence, and I wanted human beings to feel small on this album.”

Samenwerken met schimmels

Hoe doe je dat dan? Door de natuur haar werk te laten doen, zo bedacht Lyra Pramuk. Het leidde tot een hele bijzondere samenwerking… met schimmels. Allereerst vroeg de 35-jarige componist en producer haar vriendin Nadia Marcus om gedichten te schrijven. Maar Pramuk wilde die niet een-op-een gebruiken in haar muziek. Ze wendde zich tot een andere vriendin: ‘biokunstenaar’ Jenna Sutela. Samen met haar zocht ze een slijmschimmel uit – de Physarum Polycephalum om precies te zijn – om met de woorden aan de slag te gaan. Hoe dat precies in zijn werk ging? “We made something like a bingo board with a few key phrases from the poems, and put the slime mold in each corner and let them grow over the board. I was limited to go only in the direction that the slime mold went. It was like a randomized limitation system, and a collaboration with this incredible creature.”

Melancholiek minimaal

Met de uitkomsten ging de componiste en producer uit Berlijn weer verder. Net als op haar ‘avant-garde a-capella’ debuutalbum (Fountain uit 2020) nam Pramuk zichzelf keer op keer op, knipte en plakte de opnames en ze vertraagde, versnelde en bewerkte haar eigen stemmen. Tegelijkertijd voegde het Berlijnse Sonar Quartet melancholieke maar minimal music-achtige strijkpartijen toe. Daarmee was de kous nog niet af. Ze voerde alle opnames aan een CDJ-mixer, monteerde de stukken en voegde er bas en beats aan toe – de klassiek geschoolde Lyra Pramuk is immers ook gepokt en gemazeld in de Berlijnse techno-scene.

Massaal maximaal

Het moge duidelijk zijn dat deze werkwijze geen frisse lichtzinnige popliedjes opleverde. Nee, je kunt de veertien stukken op Hymnal gerust zware kost noemen. Je moet er voor werken om ze te bevatten. Hymnal is hermetisch maar rijk: het album is onconventioneel, overvol en onnavolgbaar. Als je eenmaal bent doorgedrongen, dan hoor je hoe de massale, maximale muziek tegelijkertijd hemels en aards is – letterlijk: het voelt alsof je met je tenen woelt door de natte aarde. Hymnal is tactiel en surrealistisch. Neonkleurige paddenstoelen, zwermen vuurvliegjes, krioelende pissebedden… Hymnal is doordrongen van leven. Het is een wereld in zichzelf: het album voelt alsof je het middelpunt bent in een web of netwerk van schimmels.

Honderd jaar terug en vooruit

De strijkers met die beats… het doet in de verte een beetje denken aan albums als Homogenic of Fossora van Björk. Journalisten vergelijken Lyra Pramuk ook wel met Laurie Anderson en Meredith Monk. De cyclische composities op Hymnal gaan terug op het werk van Steve Reich en Terry Riley – die ze zelf ook noemt als invloeden. En ondanks de instrumentatie staat het album met beide benen in de clubscene. Maar bovenal heeft Lyra Pramuk een geheel eigen geluid gevonden, iets van honderd jaar geleden maar ook honderd jaar in de toekomst. En dat gewoon tegelijkertijd.

Alle beste albums van 2025:

Amaarae – BLACK STAR

Geplaatst op door
Beantwoorden

Als je één album dit jaar met recht een ‘wereldplaat’ kan noemen, dan is het BLACK STAR wel – het derde werk van de Ghanees-Amerikaanse Amaarae (1994, echte naam Amah Serwah Genfi). Zwarte dansstijlen die als een diaspora over de wereld zijn gegaan brengt zij weer samen. Het zijn de geluiden die ze op straat hoorde toen ze 6 jaar oud was, in Atlanta toen ze 8 was en in New Jersey toen ze 11 was. En na het uitkomen van haar tweede album deed ze ‘onderzoek’ in de nachtclubs van Miami, São Paulo en Los Angeles. Raves in Europa. Die globalistische mix wordt door een van haar gasten – de Britse rapper Bree Runway – aangeduid als ‘CzechSlovakAtlanta’.

Dus wat horen we hier? Detroit techno, Chicago house, trance, deep house, EDM, club rap, Braziliaanse baile funk, high speed dembow gaan een zinderende dialoog aan met Afrikaanse ritmes als highlife, amapiano, kpanlogo, gqom en zouk. Gaat het je al duizelen? … We zijn er nog niet. Dit wordt allemaal overgoten met een sterke saus van glitchpop en hyperpop. “Switching genres till we make it pop… pop pop pop pop pop pop”, omschrijft Amaarae treffend haar supersexy amalgaam op het nummer Girlie-Pop!. Het werd het credo voor het hele album.

Een ander credo kwam van 90’s supermodel Naomi Campbell, een van de vele gasten op Amaarae’s plaat. In met nummer ms60 zegt zij “they call me a bitch, a villain, controversial diva. No! I am the black star!”. Voilà de titel waarmee Amaarae powerlady’s als FKA twiggs (EUSEXIA), Rosalía (LUX) en Charli xcx (Brat) anno nu naar de kroon steekt. Zij klinkt even globaal, eclectisch en sexy als de drie grootheden.

Amaarae mixt ook heden, verleden en toekomst door elkaar. Door alle autotune is haar stem helium- en robotachtig 22e eeuws. Maar op de gastenlijst staat naast Naomi Campbell nog een icoon uit vervlogen tijden: funkateer Charles Kent Wilson alias Uncle Charlie, in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw leadzanger van The Gap Band. In een oceaan van echo en distortion mag hij de laatste minuten croonen van het prachtige Dream Scenario: “It’s all about YOU baby…” Iets jonger zijn de vele verwijzingen naar 90’s en 00’s -pop via samples van Sisqo’s Thong Song, Milkshake van Kelis, Nightcrawlers’ Push The Feeling On of van Swedish House Mafia. In het nummer She is My Drug misquote Amaarae welbewust het refreintje van Believe van Cher: “Do you believe in love off the drugs?” wordt dat dan.

Goeie vraag overigens, want een groot deel van BLACK ANGEL lijkt te draaien om seks, drugs en hedonisme. Amaarae doet het vooral goed op “ketamine, coke and molly”, zo zingt ze keer op keer in het gruizig pulserende Starkilla. Maar ze spuugt ook niet in het glas dat je haar voorzet, blijkt op opener Stuck Up: “Seen me a bitch / Turnt out the dyke / I’m dark like my liquor / Skin, sweat, mixed with the white / She wanna get tipsy / She rolling, bitch, and I might.” Zo beneveld loopt ze alle party’s af en dat is ook goed te horen aan de sfeer op BLACK STAR. De meeste nummers klinken als gisterennachts feestje dat je je nog maar half herinnert. Alles is wazig en in flarden, soms lo-fi, maar de harde beats en scherpe synths klinken nog overal doorheen. En die psychedelische helium-stemmetjes natuurlijk.

Wat gaat Amaarae nu doen?, vroeg iedereen zich af na haar indrukwekkende album Fountain Baby uit 2023. Wordt het hierna nog experimenteler? Dat werd het inderdaad, maar Amah Serwah Genfi zocht het experiment op de dansvloer. Dat leverde in 2025 een nóg beter gelukt album op.

Alle beste albums van 2025: