Een ‘golliwog’ – ook wel ‘golly’ genoemd – is een lappenpoppen kinderboekfiguurtje dat eind 19e eeuw is bedacht de Amerikaanse Florence Kate Upton. Het verscheen voor het eerst in het boekje Two Dutch Dolls And A Golliwog uit 1895, als ‘enge zwarte kabouter’ die als snel een ‘vriendelijk gezicht’ kreeg. In de jaren daarna beleefde het wezentje heel veel vrolijke avonturen met poppen en kinderen. Maar je voelt ‘m al aankomen… Golliwog bleek zo racistisch als Blackface en Zwarte Piet in Nederland.
Zo’n sprookjesachtig figuur die eigenlijk staat voor ellende in de werkelijke wereld is symbolisch voor het nieuwe album van billy woods. Dus GOLLIWOG is een titel die de plaat helemaal dekt. Alleen zijn de sprookjes op het album niet naïef en kinderlijk, maar hallucinant en huiveringwekkend. billy woods brent zijn persoonlijke variant van horrorcore. Die is creatiever, diepgaander en intelligenter dan wat er doorgaans in het genre wordt geproduceerd. Niet voor niets wordt billy woods – die is opgegroeid als zoon van een Jamaicaanse professor in de literatuur (moeder) en een marxistische rebel die eindigde in de Zimbabwaanse regering (vader) – gezien als ‘hogeschool rapper’, op wiens teksten je zou kunnen promoveren.
De 47-jarige billy woods (bewust zonder hoofdletters) maakt altijd intrigerende platen. Zo eindigde zijn Aethiopes al hoog in mijn 22 van 22. Maar op de achttien nummers van GOLLIWOG gaat de inmiddels New Yorkse hiphop-veteraan verder dan hij eerder ging. En daarmee maakt hij de recensenten gek. Zo omschreef het Belgische HUMO de plaat als ‘surrealistisch kinderboek, bedwelmend heksenbrouwsel en haperende jukebox’. Muziekkrant OOR heeft het over een ‘hallucinante horrortrip met stinkende beats en samples van moordscènes’. Dat soort half-poëtische teksten omschrijven precies wat er gebeurt op GOLLIWOG.
Op GOLLIWOG werkt billy woods samen met een keur aan interessante medewerkers: Conductor Williams, El-P, Messiah Muzik, The Alchemist, de uitmuntende DJ Haram, Kenny Segal, Shaba Hutchings en E L U C I D, zijn vaste maatje in rapduo Armand Hammer (die vorig jaar mijn 24 van 42 haalde). Samen maken ze een psychedelisch amalgaam aan vintage soul, lo-fi jazz, noise, industrial en ambient. De samples en de scratches hebben iets looms, iets kruiperigs. Gruizige beats en mistige loops worden laag op laag op laag opgebouwd naar heel erg filmische muziek. Het begint letterlijk als een horrorfilm, met een spoel over de projector. Ergens in de verte klinkt een staccato sax. Een ijzingwekkend geschreeuw. Gezoem van vliegen. Psycho-achtige violen zwellen aan. Creepy muziekdoosjes. Een vrouw heeft een hartverscheurende huilbui. Je hoort dreinende kinderen (zijn ze angstig?). Heel veel regen. Unheimische ruis. Er klinken tientallen stemmen in je hoofd. Zo ontstaan een geheel eigen paranoïde universum.
Maar de wrange werkelijkheid is nooit ver weg. Over die dromerige muziek rapt billy woods zijn vreemde, asynchrone flows. Hij brengt die losjes, een sterk contrast met de teksten over slavernij, kapitalisme, onderdrukking en alledaags racisme. Op BLK XMAS rapt hij “Horror, drama, suspense / It’s a thriller if you can pay the rent” en even later “My neighbors just got evicted / How gon’ put folks out a week before Christmas?”. Op BLK XMAS valt hij Afrikaanse leiders aan die hun thuisland in de uitverkoop gooien (“Staggering post-colonial African zombie state / Chase the people into the waves / Watch every ship and raft / Till they disappear”).
Soms dicht hij met bijtende humor: “My people fled tot he mountains, but it’s nowhere the white man won’t go”, verzucht hij in opener Jumpscare. En op Corinthians neemt hij multimiljardairs met een ruimteobsessie (jeweetwelwie) op de hak (“Them crackers won’t make it to Mars”). Maar soms is billy woods ontroerend schrijnend. Over die genoemde huilbui-samples (in Waterproof Mascara) heen klinkt het: “Watched my mother cry from the top of the stairs / Scared when it came through the walls, I covered my ears / Half-hoping you-know-who would die, then he did (Surprise) / Careful what you wish for, might just get that shit / Mom showed us where she kept the passports hid”.
Nog meer rake quotes? Op All These Worlds Are Yours spreekt billy woods over beelden van Oekraïne of Gaza op tv. “Todat I watched a man die in a hole from the comfort of my home / The drone flew real low, no rush, real slow.” Dat doe je toch even slikken. Maar een van de meest indrukwekkende teksten is Born Alone. Hij herdenkt zijn vermoorde neef door de sneakers die hij droeg: “Dead man’s shoes, double dare you to rock ‘em / Slip ‘em on smooth, they gon’ fit no problem / They always do / It’s like they were made for your two feets, kids laid out in the streets, no kicks, limbs askew / That’s how they did my cousin in ’86, auntie saw it on the news”.
Duistere sprookjesmuziek met even duistere felrealistische teksten… GOLLIWOG is een macabere plaat. Maar indrukwekkend, heel indrukwekkend.
Alle beste albums van 2025:
- FKA twigs – EUSEXUA
- billy woods – GOLLIWOG
- clipping. – Dead Channel Sky
- Zea, Drumband Hallelujah Makkum – In Lichem Fol Beloften
- Lily Allen – West End Girl
- DJ Koze – Music Can Hear Us
- John Glacier – Like A Ribbon
- Amaarae – BLACK STAR
- Katarina Gryvul – SPOMYN
- Lucrecia Dalt – A Danger to Ourselves
- Heartworms – Glutton For Punishment
- Abel Ghekiere – In De Verte, Dit Uitzicht
- Saya Gray – SAYA
- DjRum – Under Tangled Silence
- Nazar – Demilitarize
- Loscil – Lake Fire
- Oneothrix Point Never – Tranquilizer
- Oklou – choke enough
- Carminho – Eu Vou Morrer De Amor Ou Resistir
- Mavis Staples – Sad And Beautiful World
- Carrier – Rhythm Immortal
- Lyra Pramuk – Hymnal
- Dijon – Baby
- Ethel Cain – Perverts/Willoughby Tucker, I’ll Always Love You
- Rosalía – LUX
