Er wordt vaak geklaagd dat er zo weinig vrouwelijke artiesten staan in de Top2000 en de Snob2000. Wat dat betreft zijn het hopeloos verouderde instituten. Inmiddels wordt de beste rock-, pop-, dance- en experimentele muziek gemaakt door vrouwen. Kijk maar naar de 25 van 25. Ik wil niet perse zeggen dat 2025 het jaar van de vrouw was, het is best wel m/v/x hier. De verdeling slaat wel lichtelijk uit: 14 van de 25 beste albums zijn dit jaar gemaakt door vrouwelijke artiesten.

Hier is de gehele lijst. Klik op de link voor elke recensie.

1. Rosalía – LUX
2. FKA twigs – EUSEXUA
3. Ethel Cain – Perverts / Willoughby Tucker, I’ll Always Love You
4. billy woods – GOLLIWOG
5. Dijon – Baby
6. clipping. – Dead Channel Sky
7. DJ Koze – Music Can Hear Us
8. Lyra Pramuk – Hymnal
9. Amaarae – BLACK STAR
10. Mavis Staples – Sad And Beautiful World
11. Lucrecia Dalt – A Danger To Ourselves
12. Oklou – choke enough
13. Abel Ghekiere – In De Verte, Dit Uitzicht
14. Loscil – Lake Fire
15. DjRUM – Under Tangled Silence
16. Saya Gray – SAYA
17. Carminho – Eu Vou Morrer De Amor Ou Resistir
18. Carrier – Rhythm Immortal
19. Zea, Drumband Hallelujah Makkum – In Lichem Fol Beloften
20. Heartworms – Glutton For Punishment
21. Nazar – Demilitarize
22. Lily Allen – West End Girl
23. John Glacier – Like A Ribbon
24. Katarina Gryvul – SPOMYN
25. Oneothrix Point Never – Tranquilizer

Bij elkaar opgeteld bijna 22 uur aan muziek. Luister de hele lijst op Spotify:

‘tuurlijk. Cliché cliché: het was weer een lastige keuze. Ook 2025 was een buitengewoon boeiend muziekjaar. De lijst bubbling under is op zijn minst zo lang als de 25 van 25. Wat te denken van Nothing, bijvoorbeeld, van DARKSIDE (de band van Nicolás Jaar). Ook de geweldige tweede plaat van caroline heb ik moeten laten liggen (waar Abel Ghekiere ook zo’n fan van is). Of SABLE, fABLE van Bon Iver. You Are The Morning van jasmine.4.t. Sharon Van Etten maakte een mooi album met de band The Attachment Theory. Heel interessant was Sphaîra van Sara Persico: een geluidsexploitatie van de Rachid Karami International Fair in Tripoli. Er was natuurlijk de nieuwe Lorde, eindelijk weer terug op haar Melodrama-niveau. En Kali Uchis maakte een heerlijk zwoel soulalbum.

Nog meer heerlijkheid? De industrial op SickElixir van Blawan. So Lonely In Heaven en ouderwetse kwaliteit van ouwe-rotten-in-het-vak The Legendary Pinkdots (die had ik niet zien aankomen). Beside Myself van DJ Haram was spectaculair, net als de jazzband meets drum ’n bass op Boilerism van het Belgische ECHT! (ga die live zien als je kunt!). Sudan Archives maakte een fijne rechttoe-rechtaan dansplaat. Er waren zelfs goede platen van Lady Gaga en van Van Morrison. Kun je nagaan…

Albumhoes

Bij de beste albumhoezen is het ook vrouwelijkheid troef. Kijk maar naar Everybody Scream van Florence + The Machine en GIRLS van Princess Nokia. Maar het meest spectaculair (en op een bepaalde manier ook het meest vrouwelijk) is Virgin van Lorde.  

Re-releases en compilaties

Er kwamen zoveel fijne re-releases en livealbums uit dat ik met niet kon beperken tot een top 10. Sorry, het zijn er twintig geworden. Er is een hoop jaren zeventig en jaren tachtig-spul. Veel grote namen, ook. Dat is ook wel logisch als platen hun vijftigste verjaardag vieren. Gelukkig hoorde we ook veel zeldzame opnames en obscure bandjes.

1. Madvillain, Madlib, MF DOOM – Madvillainy Demos
2. The Treshold Houseboys Choir – Amulet
3. Krautrock Eruption: An Introduction To German Electronic Music 1970-1980
4. Jean-Michel Jarre – Deserted Palace (1972)
5. Oksana Linde – Travesías
6. Roots Rocking Zimbabwe, The Modern Sound of Harare’s Townships 1975–1980
7. Dromen Zijn Vervlogen, De Vlaamse Onderstroom 1980 – 1988
8. Sly & the Family Stone – The First Family: Live At Winchester Cathedral 1967
9. All The Young Droids: Junkshop Synth Pop 1978-1985
10. Peter Gabriel – Live at WOMAD 1982
11. Deep Purple – Made In Japan
12. John Lennon & Plastic Ono Band – Power To The People (Live at the One To One Concerts)
13. When The 2000s Clashed
14. Hüsker Dü – 1985: The Miracle Year
15. Rolling Stones – Black And Blue (Super Deluxe)
16. Underground Wave Volume 7 – cassette music from Belgium and The Netherlands
17. Newcleus – Jam On Revenge
18. Trax Records: The 40th Anniversary Collection
19. Test Dept. – Industrial Overture: Studio & Live Recordings 1982-1985
20. Pink Floyd – Wish You Were Here 50

Song van het jaar

Die is niet moeilijk. Al twee jaar gaat mijn sympathie uit naar het project De Niemanders van Arnhemmers Wout Kemkens en Rocco Ostermann. Eerst gingen ze langs gevangenissen om muziek op te nemen met gedetineerden en vorig jaar bezochten ze asielzoekerscentra om te musiceren. De tweede Niemanders-plaat verscheen vorig jaar. In april kwam het nummer Habibi uit op single. Het nummer wordt gezongen door de sympathieke raï-zanger en superster-in-de-dop Omar Alshahari en is kippenveltrekkend mooi. Tip: Ga de Niemanders zien als ze bij jou in de buurt zijn. Het is altijd even ontroerend als feestelijk. Zelfs rapper Rudeboy van Urban Dance Squad doet een duit in het zakje.

Clip van het jaar

De clip van het jaar is een protestsong. Hoe kan het ook anders in 2025. Pretrial (Let Her Go Home) is van de hand van Fiona Apple en een statement tegen voorlopige hechtenis van moeders in de VS. Die hebben vaak geen geld om op borgtocht vrij te komen. Als een soort rechtbankverslaggever zag Apple hoe families zo kapot worden gemaakt. In haar indrukwekkende video zien we talloze echte slachtoffers voorbijkomen, moeders én kinderen. Juist omdat het van die onschuldige huis-tuin-en-keuken opnames zijn, draait je hart om.

Concerten

De optredens van FKA twigs en van Neil Young sloegen dit jaar in als bommen. Over twigs heb ik al geschreven, maar wat die ouwe Young nog aan power heeft is onbeschrijflijk. Enneh: volgend jaar komt ‘ie weer…

Mijn persoonlijke hoogtepunten vielen – naast Kraftwerk in Soestdijk, Abel Ghekiere op het Valkhof en het verjaardagsfeestje van Hang Youths Abel van Gijlswijk in Arnhem – buiten de reguliere popmuziek. Op 23 augustus zag ik het Will Gregory Moog Ensemble in de Turbinenhalle in Bochum. Het ensemble onder leiding van Will Gregory (van Goldfrapp) speelde een ode aan Wendy Carlos, de legendarische synthesizerpionier uit de jaren vijftig en zestig. We gingen terug naar Switched On Bach en soundtracks bij films als A Clockwork Orange. Magisch! Even adembenemend was de uitvoering van Steve Reichs Music For 18 Musicians door Het Muziek, HIIT en Storm in a Jar, op 23 oktober in het Muziekgebouw aan het IJ in Amsterdam. Hypnotiserend!

Films

Een goede ontwikkeling: er draaiden dit jaar veel muziekfilms in de bioscopen! Het ging vooral over jaren zestig iconen: De jonge Bob Dylan werd briljant geportretteerd in A Complete Unknown en Nebraska-age Bruce Springsteen in Deliver Me From Nowhere. Maar het mooist waren de docu’s. Er was de indrukwekkende concertfilm Pink Floyd at Pompeii – MCMLXXII. We zagen hoe John Lennon en Yoko Ono activistisch werden in New York (One To One: John & Yoko). En mijn favoriet dit jaar was de absurdistische biopic Swamp Dogg Gets His Pool Painted.

Boeken

Een lijstje:

• Christopher Dallach – Neu Klang: The Definitive History Of Krautrock
• Alan Jones – DISCOMANIA: Fantastic Beats And Where To Find Them
• Liz Pelly – MOOD MACHINE: The Rise Of Spotify And The Costs Of The Perfect Playlist
• De Jeugd Van Tegenwoordig – Tekstboek Jeugd
• Patrick Tilon – Rudeboy: Inside Outsider

Vooral die autobiografie van Rudeboy vond ik interessant, al heeft hij – zoals we hem kennen van Urban Dance Squad – heel veel woorden nodig.

De doden

(De links in de stukje zijn naar mijn in memoriams voor weblog ondergewaardeerdeliedjes.nl.)

Ach, wat hebben we een hoop grootheden moeten missen dit jaar. Vooral de soulmuziek deed een aderlating. Ga maar na: Sam (van Dave), Chris Jasper (Isley Brothers), Gwen McCrae, Roberta Flack, Angie Stone, Sly Stone (geen familie – had wel een eigen Family), Steve Cropper (Booker T & The MG’s) en natuurlijk D’Angelo. Daarnaast ging David Thomas heen, frontman van Pere Ubu, en Dave Allen van Gang Of Four en Shriekback. Natuurlijk Marianne Faithfull en Brian Wilson. Rockers als Ozzy Osbourne, Ace Frehley van Kiss en David Johansen van New York Dolls. Pijnlijk is het verlies van George Kooijmans, Paul Van Bruystegem van Triggerfinger en natuurlijk Rob de Nijs. En er ging een van mijn grote helden heen: Dave Ball van Soft Cell. Het stemt treurig, maar het is niet anders.

Het voordeel is dat we eruit gaan met een stuk eeuwige schoonheid: de superlange versie – let op de klarinetsolo! – van Say Hello, Wave Goodbye.

Goodbye 2025, hello 2026. De beste wensen voor jullie allemaal. We gaan er weer een fijn muzikaal jaar van maken.

---